मानवी शरीरातील श्वसन व उत्सर्जनाच्या शारीरिक प्रक्रियांबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: (अ) मानवामध्ये केवळ फुप्फुसांव्दारेच नव्हे, तर त्वचेतील छिद्रांमार्फतही सूक्ष्म प्रमाणात (सुमारे १%) कार्बन डायऑक्साइडचे ($CO_2$) उत्सर्जन केले जाते. (ब) सामान्य प्रौढ व्यक्ती श्वासोच्छवासाच्या प्रक्रियेव्दारे (उच्छवासातील बाष्पाव्दारे) दररोज सुमारे ३५० ते ४०० मिली पाण्याचे उत्सर्जन करते. वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने अचूक (योग्य) आहेत?
EN
Consider the following statements regarding respiration and excretory physiology in the human body:
(A) In humans, small amounts of carbon dioxide ($CO_2$, ~1%) are eliminated across the skin via cutaneous diffusion, in addition to pulmonary excretion.
(B) A healthy adult excretes approximately 350 to 400 ml of water vapor daily through the respiratory exhalation process.
Which of the above statement(s) is/are CORRECT?
स्पष्टीकरण:
पर्याय (३) हे योग्य उत्तर आहे (दोन्ही विधाने अचूक आहेत).
•
विधान (अ) बरोबर आहे: मानवामध्ये बहुतांश वायू विनिमय फुप्फुसांव्दारे होत असला, तरी त्वचेमार्फत बाह्य वातावरणात सुमारे १% ते २% $CO_2$ विसरित होतो, ज्याला त्वचेव्दारे होणारे सूक्ष्म वायू विनिमय (Cutaneous gas exchange) म्हणतात.
•
विधान (ब) बरोबर आहे: फुप्फुसांच्या माध्यमातून उच्छवासाव्दारे कार्बन डायऑक्साइडसोबतच बाष्प बाहेर टाकले जाते. सामान्य वातावरणात माणूस एका दिवसात श्वासोच्छवासाव्दारे सुमारे ३५० ते ४०० मिली पाणी बाष्परूपात बाहेर टाकतो.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
मानवी शरीरातून पाण्याचे दैनिक उत्सर्जन मार्ग:
१.
मूत्रपिंडाव्दारे (मूत्र) = सुमारे १,५०० मिली
२.
त्वचेव्दारे (घाम व अदृश्य बाष्पीभवन) = सुमारे ५०० मिली
३.
फुप्फुसांव्दारे (उच्छवास) = सुमारे ३५० ते ४०० मिली
४.
विष्ठेव्दारे (पचन संस्था) = सुमारे १०० ते १५० मिली.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Explanation:
Option (3) is the correct answer (both statements are correct).
•
Statement (A) is correct: While lungs handle the overwhelming majority of gas exchange, human skin permits passive cutaneous diffusion of roughly 1-2% of carbon dioxide directly into the atmosphere.
•
Statement (B) is correct: Expired air is fully saturated with water vapor. Under normal respiratory conditions, an adult loses approximately 350 to 400 ml of water vapor per day solely through pulmonary ventilation (insensible water loss).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Daily human water loss routes:
1.
Kidneys (urine): ~1,500 ml
2.
Skin (perspiration & trans-epidermal loss): ~500 ml
3.
Lungs (respiratory vapor): ~350-400 ml
4.
Gastrointestinal tract (feces): ~100-150 ml.