१८५७ च्या स्वातंत्र्यसमरादरम्यान महाराष्ट्रातील क्रांतिकारकांच्या संदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: (अ) नागपूर आणि विदर्भात उठावाचा कट केल्याच्या आरोपावरून ब्रिटिश सरकारने इनायतुल्ला खान, विलायत खान, नवाब कादर खान आणि दीदार खान यांना फाशीची शिक्षा दिली. (ब) चंद्रपूर (चांदा) जिल्ह्यातील अहेरीचे आदिवासी जमीनदार क्रांतिकारक बापूराव शेडमाके यांना इंग्रजांनी पकडून फाशी दिली. (क) साताऱ्याचे छत्रपती प्रतापसिंहांचे निष्ठावंत वकील रंगो बापूजी गुप्ते यांना ब्रिटिशांनी पकडून फाशी दिली. वरीलपैकी पर्यायी उत्तरांमधून अचूक पर्याय निवडा:
EN
Consider the following statements regarding revolutionaries in Maharashtra during the 1857 Revolt:
(a) For conspiring an insurrection in Nagpur and Vidarbha, the British executed Inayatullah Khan, Vilayat Khan, Nawab Qadir Khan, and Didar Khan by hanging.
(b) Revolutionary tribal zamindar Bapurao Shedmake of Aheri (Chandrapur district) was captured and executed by hanging by the British.
(c) Rango Bapuji Gupte, loyal agent of Chhatrapati Pratapsingh of Satara, was apprehended and executed by hanging by the British.
Select the correct alternative:
योग्य उत्तर: पर्याय (२) - विधाने (अ) आणि (ब) बरोबर आहेत, परंतु विधान (क) चूक आहे.
विश्लेषण:
•
विधान (अ) बरोबर आहे: जून १८५७ मध्ये नागपूर येथे उठाव करण्याचा कट रचला गेला होता. मेजर प्लॉडन याने कट उघडकीस आणून इनायतुल्ला खान, विलायत खान, नवाब कादर खान आणि दीदार खान यांना सीताबर्डीच्या किल्ल्यावर फाशी दिली.
•
विधान (ब) बरोबर आहे: चंद्रपूर (चांदा) जिल्ह्यातील अहेरीचे गोंड-आदिवासी जमीनदार क्रांतिकारक बापूराव शेडमाके यांनी ब्रिटिशांविरुद्ध तीव्र सशस्त्र संघर्ष केला. इंग्रजांनी त्यांना पकडून २१ ऑक्टोबर १८५८ रोजी चांदा तुरुंगात फाशी दिली.
•
विधान (क) चूक आहे: रंगो बापूजी गुप्ते यांनी साताऱ्यात उठावाचे भव्य जाळे विणले होते. उठाव अयशस्वी झाल्यानंतर ते भूमिगत झाले आणि ब्रिटिशांच्या हाती कधीही जिवंत किंवा मृत लागले नाहीत; त्यांना कधीही फाशी झाली नाही. त्यांचा शेवट कायम गूढ राहिला.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
विधान (क) असत्य असल्याने पर्याय (१), (३) आणि (४) चुकीचे ठरतात; केवळ पर्याय (२) अचूक आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
रंगो बापूजी गुप्ते यांचे सुपुत्र सीताराम रंगो गुप्ते यांना मात्र ब्रिटिशांनी पकडून साताऱ्यात तोफेच्या तोंडी देऊन हुतात्मा केले होते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) - Statements (a) and (b) are correct, but statement (c) is incorrect.
Analysis:
•
Statement (a) is correct: In June 1857 at Nagpur, a planned sepoy insurrection was uncovered by British Major Plowden; leaders Inayatullah Khan, Vilayat Khan, Nawab Qadir Khan, and Didar Khan were court-martialed and executed at Sitabuldi Fort.
•
Statement (b) is correct: Bapurao Shedmake, an enlightened Gond tribal zamindar of Molampalli/Aheri in Chanda (Chandrapur), mounted armed guerilla warfare against British telegraph parties; he was captured and hanged on 21 October 1858 at Chanda.
•
Statement (c) is incorrect: Rango Bapuji Gupte escaped underground after the betrayal of the Satara plot; he was never captured, tried, or hanged by the British, and his ultimate fate remains an unsolved historical mystery.
Analysis of Other Options:
•
Since Statement (c) is factually false, Options (1), (3), and (4) are eliminated, verifying Option (2) as correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
While Rango Bapuji escaped, his son Sitaram Gupte and associate Babia Mang were captured and executed by being blown from British cannons in Satara.