ज्वारी (Jowar) या पिकाच्या कृषी-हवामान विषयक गुणधर्मांसंदर्भात खालील विधानांचा विचार करा: १. महाराष्ट्रात ज्वारीची लागवड खरीप आणि रब्बी या दोन्ही हंगामांत मोठ्या प्रमाणावर केली जाते. २. हे पीक ३० सेंमी ते १०० सेंमी वार्षिक पर्जन्यमान असलेल्या निमशुष्क प्रदेशात उत्तम प्रकारे वाढते. ३. ओलावा टिकवून ठेवणाऱ्या खोल चिकणयुक्त काळ्या रेगुर मातीत ज्वारीचे पीक सर्वोत्तम उत्पादन देते. वरीलपैकी कोणती विधाने योग्य आहेत?
EN
Consider the following statements regarding the agro-climatic requirements of the Jowar crop:
1. In Maharashtra, Jowar is widely cultivated in both Kharif and Rabi seasons.
2. It thrives well in semi-arid regions receiving 30 cm to 100 cm of annual rainfall.
3. Jowar yields best in deep, moisture-retentive clayey black regur soils.
Which of the statements given above are correct?
योग्य उत्तर पर्याय (1) म्हणजेच सर्व १, २ आणि ३ योग्य आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
विधान १ (बरोबर): ज्वारी हे महाराष्ट्रातील प्रमुख अन्नधान्य पीक असून ते खरीप (पावसाळी) आणि रब्बी (हिवाळी) अशा दोन्ही हंगामांत घेतले जाते. रब्बी ज्वारीचे क्षेत्र महाराष्ट्रात देशात सर्वाधिक आहे.
•
विधान २ (बरोबर): ज्वारी हे अवर्षण प्रतिकारक (drought-resistant) पीक आहे. हे ३० ते १०० सेंमी पर्जन्य आणि २६°C ते ३२°C तापमानात उत्तम प्रकारे वाढते.
•
विधान ३ (बरोबर): काळी चिकणमाती (रेगुर) तिच्या उच्च जलधारण क्षमतेमुळे रब्बी ज्वारीसाठी अत्यंत उपयुक्त ठरते, कारण पावसाळ्यानंतर जमिनीत उरलेल्या ओलाव्यावर पीक पूर्ण वाढते.
पर्यायांचे विश्लेषण:
•
तिन्ही विधाने कृषी-भौगोलिक दृष्ट्या तंतोतंत खरी असल्याने पर्याय (1) योग्य उत्तर ठरतो.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
भारतात ज्वारीच्या एकूण उत्पादनात आणि क्षेत्रफळात महाराष्ट्र प्रथम क्रमांकावर आहे. 'मालदांडी' (Maldandi 35-1) ही रब्बी ज्वारीची अत्यंत लोकप्रिय व दर्जेदार जात सोलापूर-मोहोळ संशोधन केंद्राने विकसित केली आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (1) i.e. All 1, 2 and 3 are correct.
Detailed Analysis:
•
Statement 1 (Correct): Maharashtra is India's leading producer of Jowar in both Kharif and Rabi seasons, with the state accounting for the largest share of national Rabi Jowar production.
•
Statement 2 (Correct): Jowar is a hardy C4 millet exhibiting remarkable drought tolerance, growing optimally under moderate rainfall between 30 cm and 100 cm and mean temperatures of 26°C to 32°C.
•
Statement 3 (Correct): Deep clayey black soils (regur) with excellent moisture retention capability are ideal for Rabi Jowar, which survives on stored post-monsoon sub-soil moisture.
Distractor Analysis:
•
Because all three statements are scientifically and geographically valid, Option (1) is the correct response. Options (2), (3), and (4) are incomplete.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Solapur is hailed as the 'Granary of Jowar'. The famous drought-hardy Rabi variety 'Maldandi (M-35-1)' was developed at the Agricultural Research Station, Mohol (Solapur).