महाराष्ट्र पठारावरील कापसाची काळी कसदार 'रेगुर मृदा' (Black Cotton Soil) संदर्भात खालील विधाने विचारात घेऊन **अयोग्य (चुकीचे) विधान ओळखा:**
EN
Consider the following statements regarding the black 'Regur Soil' (Black Cotton Soil) of the Maharashtra Plateau and identify the **incorrect statement:**
योग्य उत्तर पर्याय 4 आहे.
सविस्तर मृदा विज्ञान विश्लेषण व विधानांची सत्यता:
•
विधान (4) पूर्णपणे अयोग्य आहे:
•
काळी रेगुर मृदा ही पोटॅश, मॅग्नेशियम, ॲल्युमिनियम आणि कॅल्शियम कार्बोनेटने (चुना) समृद्ध असली, तरी उष्ण व कोरड्या हवामानामुळे या मृदेत 'नत्र' (Nitrogen), 'फॉस्फरस' (Phosphorus) आणि 'सेंद्रिय द्रव्ये / ह्युमस' (Organic Matter) यांची तीव्र कमतरता असते.
•
त्यामुळे उच्च उत्पादनासाठी रासायनिक नत्रयुक्त खतांची (उदा. युरिया) गरज भासते.
इतर सत्य विधाने (Fact Check):
•
विधान (1) सत्य आहे: बेसाल्ट लाव्हा खडकांच्या विदारणातून निर्माण झालेली स्थानिक (In-situ) मृदा आहे.
•
विधान (2) सत्य आहे: चिकणमातीचे प्रमाण जास्त असल्याने ओलावा धरून ठेवण्याची क्षमता प्रचंड असते; कोरड्या ऋतूत या मृदेला मोठ्या भेगा पडतात (Self-ploughing).
•
विधान (3) सत्य आहे: काळा रंग 'टायटॅनिफेरस मॅग्नेटाईट' (Titaniferous Magnetite) मुळे येतो.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
रेगुर मृदेत काय भरपूर असते? → लोह, चुना, ॲल्युमिनियम, पोटॅश आणि मॅग्नेशियम. रेगुर मृदेत कशाची कमतरता असते? → नत्र, फॉस्फरस आणि सेंद्रिय द्रव्ये (ह्युमस).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 4 (The proportion of organic matter (humus) and nitrogen in this black soil is exceptionally high and abundant).
Detailed Pedological Analysis & Fact-Check:
•
Statement (4) is INCORRECT:
•
While Black Regur soil is naturally fertile in iron, lime, calcium, potash, and magnesium, under tropical semi-arid weathering it is severely deficient in Nitrogen, Phosphorus, and Organic Matter (Humus).
•
Hence, agricultural productivity requires nitrogenous fertilizer amendments (e.g., urea, compost).
Verification of Correct Statements:
•
Statement (1) is correct: Residual in-situ soil derived directly from weathering of Cretaceous basalt lava flows.
•
Statement (2) is correct: Dominated by montmorillonite clay minerals providing extreme swelling/shrinkage and high moisture retention ('self-ploughing' deep fissures during dry months).
•
Statement (3) is correct: Dark coloration is attributed to small traces of Titaniferous Magnetite.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Rich in: Iron, Lime, Calcium, Magnesium, Potash. Deficient in: Nitrogen, Phosphorus, and Organic Humus.