भारतीय स्वातंत्र्य कायदा - 1947 मुळे संविधान सभेच्या स्थानामध्ये झालेल्या बदलाबाबतची खालील विधाने विचारात घ्या : अ) संविधान सभा पूर्ण सार्वभौम संस्था बनली. ब) संविधान सभा ही स्वतंत्र भारताची पहिली संसद बनली. क) जेव्हा संविधान सभा विधिमंडळ संस्था म्हणून भरत असे, तेव्हतिच्या अध्यक्षस्थानी डॉ. राजेन्द्र प्रसाद असते. ड) संविधान सभेची सदस्य संख्या 389 च्या तुलनेने 299 पर्यंत कमी झाली. पर्यायी उत्तरे:
EN
Consider the following statements regarding the changes in the position of the Constituent Assembly brought about by the Indian Independence Act, 1947:
(a) The Constituent Assembly became a fully sovereign body.
(b) The Constituent Assembly became the first Parliament of independent India.
(c) When the Constituent Assembly met as a legislative body, it was chaired by Dr. Rajendra Prasad.
(d) The total membership of the Constituent Assembly decreased from 389 to 299.
Alternative answers:
योग्य उत्तर: पर्याय ३ (विधाने अ, ब आणि ड बरोबर)
स्पष्टीकरण:
•
भारतीय स्वातंत्र्य कायदा, १९४७ मुळे संविधान सभेच्या स्थानामध्ये आणि रचनेमध्ये तीन महत्त्वाचे बदल झाले:
•
(अ) पूर्ण सार्वभौम संस्था: संविधान सभा ही पूर्णतः सार्वभौम संस्था बनली. तिला ब्रिटिश संसदेने भारताबाबत केलेला कोणताही कायदा रद्द करण्याचा किंवा त्यात बदल करण्याचा पूर्ण अधिकार प्राप्त झाला.
•
(ब) पहिली संसद: संविधान सभेला भारताच्या कायदेमंडळाचा (पहिली संसद) दर्जा प्राप्त झाला. म्हणजेच सभेला दोन स्वतंत्र कार्ये पार पाडायची होती: १) स्वतंत्र भारतासाठी संविधान तयार करणे आणि २) देशासाठी सामान्य कायदे करणे.
•
(क) चुकीचे विधान: जेव्हा संविधान सभा 'संविधान निर्मिती'साठी भरत असे, तेव्हा तिच्या अध्यक्षस्थानी डॉ. राजेंद्र प्रसाद असत; परंतु जेव्हा ती 'विधिमंडळ/संसद' म्हणून कार्य करत असे, तेव्हा तिच्या अध्यक्षस्थानी ग. वा. (जी. व्ही.) मावळणकर असत.
•
(ड) सदस्यसंख्येतील घट: देशाच्या फाळणीमुळे मुस्लिम लीगचे सदस्य बाहेर पडल्याने संविधान सभेची एकूण संख्या ३८९ वरून २९९ पर्यंत कमी झाली.
•
त्यामुळे विधाने (अ), (ब) आणि (ड) बरोबर आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
१९४७ च्या कायद्याने संविधान सभेला दुहेरी भूमिका दिली: घटना समिती म्हणून भरताना अध्यक्ष = डॉ. राजेंद्र प्रसाद; विधिमंडळ म्हणून भरताना अध्यक्ष = जी. व्ही. मावळणकर.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 3 (Statements (a), (b) and (d) are correct)
Explanation:
•
The Indian Independence Act of 1947 brought three fundamental alterations in the status and function of the Constituent Assembly:
•
(a) Fully Sovereign Body: The Assembly was made a fully sovereign body empowered to abrogate or alter any law made by the British Parliament in relation to India.
•
(b) First Parliament: The Assembly became a legislative body (independent India's first Parliament / Provisional Parliament), performing two separate functions on separate days.
•
(c) INCORRECT: When the Assembly met as a constitution-making body, it was chaired by Dr. Rajendra Prasad. However, when it met as a legislative body, it was chaired by G. V. Mavalankar.
•
(d) Reduction in Membership: Due to the partition of India and the withdrawal of Muslim League members, the total strength of the Assembly was reduced from 389 to 299.
•
Therefore, statements (a), (b), and (d) are correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Dual roles of the Assembly: As a constitution-making body = presided over by Dr. Rajendra Prasad; as a legislature = presided over by G. V. Mavalankar.