🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

महाराष्ट्रातील सविनय कायदेभंग चळवळीच्या संदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: (अ) या चळवळीदरम्यान संपूर्ण भारतात सोलापूर हे असे एकमेव शहर होते जेथे ब्रिटिश सरकारने 'लष्करी कायदा' (Martial Law) लागू केला होता. (ब) सोलापूर सत्याग्रहात भाग घेतल्याबद्दल आणि उठाव केल्याबद्दल मल्लप्पा धनशेट्टी, श्रीकृष्ण सारडा, कुर्बान हुसेन आणि जगन्नाथ शिंदे या चार देशभक्तांना फाशी देण्यात आली. (क) १२ डिसेंबर १९३० रोजी मुंबईत परदेशी कापडाच्या ट्रकला अडवताना तरुण देशभक्त बाबू गेनू सैद यांनी बलिदान दिले. वरील विधानांपैकी कोणती विधाने सत्य आहेत?

EN Consider the following statements regarding the Civil Disobedience Movement in Maharashtra: (A) During the movement, Solapur was the only city in British India where Martial Law was promulgated. (B) Mallappa Dhanshetty, Shrikrishna Sarda, Qurban Hussain, and Jagannath Shinde were hanged for leading the historic Solapur uprising. (C) On 12th December 1930, young patriot Babu Genu Said sacrificed his life in Bombay by lying before a truck laden with foreign cloth. Which of the above statements are **CORRECT**?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

फक्त (अ) आणि (ब)

A and B

फक्त (ब) आणि (क)

B and C

फक्त (अ) आणि (क)

A and C

(अ), (ब) आणि (क) सर्व

A, B, C

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर पर्याय (४) म्हणजेच (अ), (ब) आणि (क) सर्व विधाने सत्य आहेत.

सविस्तर विश्लेषण:

• विधान (अ) सत्य आहे: महात्मा गांधींना ४ मे १९३० रोजी अटक झाल्यानंतर सोलापूरच्या कापड कामगारांनी उग्र उठाव केला. कोर्ट, पोलीस ठाणी व रेल्वे स्टेशन जाळण्यात आले. इंग्रज अधिकारी शहर सोडून पळून गेले. ९ ते १५ मे दरम्यान नागरिकांचे राज्य चालले. अखेर परिस्थिती नियंत्रणात आणण्यासाठी ब्रिटिशांनी १६ मे १९३० रोजी सोलापुरात मार्शल लॉ (लष्करी कायदा) जारी केला. सविनय कायदेभंग काळात संपूर्ण भारतात केवळ सोलापूरमध्येच लष्करी कायदा लागला होता.

• विधान (ब) सत्य आहे: या उठावात एका पोलीस हवालदाराच्या हत्येचा खोटा आरोप ठेवून मल्लप्पा धनशेट्टी, श्रीकृष्ण सारडा, जगन्नाथ शिंदे आणि कुर्बान हुसेन या चौघांना १२ जानेवारी १९३१ रोजी येरवडा तुरुंगात फाशी देण्यात आली. म्हणून सोलापूरला 'हुतात्म्यांचे शहर' म्हटले जाते.

• विधान (क) सत्य आहे: १२ डिसेंबर १९३० रोजी मुंबईच्या काळबादेवी भागात परदेशी कापडाची वाहतूक करणारा जॉर्ज फ्रेझर कंपनीचा ट्रक अडवण्यासाठी २२ वर्षीय बाबू गेनू सैद ट्रकसमोर आडवे झोपले. निर्दयी चालकाने ट्रक त्यांच्या अंगावरून नेला आणि ते हुतात्मा झाले.

इतर पर्यायांचे विश्लेषण:

• पर्याय १, २ आणि ३ अपूर्ण आहेत कारण तिन्ही विधाने महाराष्ट्राच्या स्वातंत्र्यलढ्यातील अजरामर सत्ये आहेत.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

सोलापूरचे चार हुतात्मे (फाशी: १२ जानेवारी १९३१, येरवडा):

१. मल्लप्पा धनशेट्टी

२. श्रीकृष्ण सारडा

३. जगन्नाथ शिंदे

४. कुर्बान हुसेन

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Option (4) i.e. A, B, C.

Detailed Analysis:

• Statement (A) is correct: Following Mahatma Gandhi’s arrest on May 4, 1930, textile workers in Solapur went on an armed uprising, torching courts, police stations, and liquor shops. The district administration fled, and citizens administered the city from May 9 to 15. The British imposed Martial Law on May 16, 1930—the solitary instance of martial law throughout the Civil Disobedience Movement in India.

• Statement (B) is correct: Four valiant leaders—Mallappa Dhanshetty, Shrikrishna Sarda, Jagannath Shinde, and Abdul Rasool Qurban Hussain—were falsely implicated in the death of a constable and executed at Yerwada Central Jail on January 12, 1931 (earning Solapur the title *City of Four Martyrs*).

• Statement (C) is correct: On December 12, 1930, at Kalbadevi in Bombay, Babu Genu Said, an illiterate mill hand from Pune, threw his body in front of a truck transporting foreign cloth. The vehicle was driven over him, making his supreme martyrdom a catalyst for the nationwide boycott.

Distractor Analysis:

• Options 1, 2, and 3 provide partial answers, whereas all three statements are authentic historical facts.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Four Martyrs of Solapur (executed on 12th January 1931 at Yerwada Jail):

1. Mallappa Dhanshetty

2. Shrikrishna Sarda

3. Jagannath Shinde

4. Qurban Hussain

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) फक्त (अ) आणि (ब) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) फक्त (ब) आणि (क) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) फक्त (अ) आणि (क) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (4) (अ), (ब) आणि (क) सर्व (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर **पर्याय (४) म्हणजेच (अ), (ब) आणि (क) सर्व विधाने सत्य आहेत**.

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'शेतकरी, कामगार व आदिवासींचे उठाव आणि चळवळी' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: शेतकरी, कामगार व आदिवासींचे उठाव आणि चळवळी

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'शेतकरी, कामगार व आदिवासींचे उठाव आणि चळवळी' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयांतर्गत 'शेतकरी, कामगार व आदिवासींचे उठाव आणि चळवळी' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'शेतकरी, कामगार व आदिवासींचे उठाव आणि चळवळी' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर '(अ), (ब) आणि (क) सर्व' हे असून ते 'शेतकरी, कामगार व आदिवासींचे उठाव आणि चळवळी' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'शेतकरी, कामगार व आदिवासींचे उठाव आणि चळवळी' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन