योग्य उत्तर: पर्याय (४) - विधाने (अ) आणि (ब) दोन्ही बरोबर आहेत.
विश्लेषण:
•
संविधानाच्या सरनाम्याची कायदेशीर स्थिती स्पष्ट करताना दोन मूलभूत सिद्धांत प्रस्थापित झाले आहेत:
१)
विधान (अ) बरोबर आहे: सरनामा हा कायदेमंडळाला (संसद किंवा राज्य विधिमंडळ) कोणताही थेट कायदे करण्याचा स्वतंत्र अधिकार किंवा शक्ती प्रदान करत नाही (It is not a source of power); तसेच तो संसदेच्या किंवा विधिमंडळाच्या कायदेशीर अधिकारांवर कोणतेही बंधन किंवा निर्बंध लादत नाही (Nor a prohibition upon powers).
२)
विधान (ब) बरोबर आहे: सरनामा हा 'अन्यायप्रविष्ट' (Non-justiciable / Non-enforceable) आहे. याचा अर्थ सरनाम्यातील तत्त्वांची किंवा उद्दिष्टांची पूर्तता झाली नाही म्हणून कोणताही नागरिक सरकारविरुद्ध न्यायालयात जाऊन थेट आदेश (Writ) मिळवू शकत नाही.
•
म्हणून दोन्ही विधाने संविधानाच्या चौकटीनुसार तंतोतंत बरोबर आहेत.
एम. पी. जैन आणि डी. डी. बसू यांच्या मते सरनाम्याची मुख्य भूमिका 'मार्गदर्शक तत्त्व' (Guiding Light) म्हणून आहे. संविधानाच्या इतर स्पष्ट कलमांशी विसंगत असणारा कोणताही अर्थ केवळ सरनाम्याचा आधार घेऊन काढता येत नाही.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) - Both statements (a) and (b) are correct.
Analysis:
•
The constitutional jurisprudence regarding the Preamble affirms two foundational doctrines:
1.
Statement (a) is correct: The Preamble is neither a source of legislative power to Parliament or State legislatures, nor does it operate as a limitation or prohibition upon their substantive legislative powers.
2.
Statement (b) is correct: The Preamble is non-justiciable in nature. Its provisions cannot be enforced in a court of law against the State, meaning citizens cannot institute legal proceedings alleging violation of the Preamble alone.
•
Therefore, both statements (a) and (b) are legally sound and correct.
Distractor Evaluation:
•
Options (1), (2), and (3): Incomplete or false assertions.
•
Option (4): Correctly validates both statements.
While the Preamble serves as an overarching philosophical preamble and touchstone for judicial review, it cannot override the express substantive provisions of the Constitution.
