लॉर्ड कॉर्नवॉलिसने 1793 मध्ये लागू केलेल्या 'कॉर्नवॉलिस संहिते'विषयी (Cornwallis Code, 1793) खालील विधाने विचारात घ्या: 1) ही संहिता माँटेस्क्यूच्या सत्ता विभाजनाच्या (Separation of Powers) तत्त्वावर आधारलेली होती. 2) तिने महसूल प्रशासन आणि न्याय प्रशासन एकमेकांपासून पूर्णपणे विभक्त केले. 3) जिल्हाधिकाऱ्यांचे (Collector) न्यायालयीन अधिकार काढून घेऊन त्यांच्याकडे केवळ महसूल वसुलीचे अधिकार ठेवण्यात आले. 4) जिल्हाधिकाऱ्यांकडे दिवाणी, फौजदारी आणि न्यायिक असे सर्व अधिकार केंद्रित करण्यात आले. वरीलपैकी कोणती विधाने **बरोबर** आहेत?
EN
Consider the following statements regarding the 'Cornwallis Code of 1793':
1) It was based on Montesquieu's principle of Separation of Powers.
2) It completely separated revenue administration from judicial administration.
3) The District Collector was stripped of judicial powers, retaining only revenue collection authority.
4) It centralized civil, criminal, and magisterial judicial powers within the District Collector.
Which of the statements given above are **correct**?
योग्य उत्तर फक्त 1, 2 आणि 3 बरोबर आहे.
विधानांचे सविस्तर विश्लेषण:
•
विधान 1 बरोबर आहे: कॉर्नवॉलिस संहितेचा मुख्य आधार फ्रेंच विचारवंत माँटेस्क्यूचा 'सत्ता विभाजनाचा सिद्धांत' (Separation of Powers) हा होता.
•
विधान 2 बरोबर आहे: पूर्वी कर गोळा करणारा जिल्हाधिकारी स्वतःच कराच्या वादांवर न्यायनिवाडा करत असे. कॉर्नवॉलिसने हे अन्यायकारक मानून महसूल प्रशासन आणि न्यायव्यवस्था एकमेकांपासून वेगळी केली.
•
विधान 3 बरोबर आहे: जिल्हाधिकाऱ्यांकडून दिवाणी न्यायालयाचे (District Diwani Adalat) अधिकार काढून घेण्यात आले आणि ते नव्याने निर्माण केलेल्या स्वतंत्र 'जिल्हा न्यायाधीश' (District Judge) या पदाकडे सोपवण्यात आले.
•
विधान 4 चुकीचे आहे: विधान 4 हे विधान 2 व 3 च्या अगदी उलट आहे. कॉर्नवॉलिसने अधिकार केंद्रित केले नाहीत, तर विकेंद्रित केले (Separated).
•
म्हणून विधाने 1, 2 आणि 3 बरोबर आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
कॉर्नवॉलिस कोड (1793): सत्ता विभाजनाचे तत्त्व (Separation of Powers). महसूल अधिकार ➔ जिल्हाधिकारी; न्यायदानाचे अधिकार ➔ जिल्हा न्यायाधीश.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Only 1, 2, and 3 are correct.
Detailed Statement Analysis:
•
Statement 1 is correct: The Cornwallis Code was fundamentally framed around Baron de Montesquieu's principle of the Separation of Powers.
•
Statement 2 is correct: Historically, the Collector collected revenue and also sat as the civil judge determining tax disputes. Cornwallis decoupled fiscal administration completely from justice delivery.
•
Statement 3 is correct: The magisterial and judicial powers of the District Collector were transferred to an independent civil official—the District and Sessions Judge.
•
Statement 4 is incorrect: Directly contradicts statements 2 and 3; the Code divested and decentralized judicial power rather than centralizing it in the Collector.
•
Hence, statements 1, 2, and 3 are correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Cornwallis Code (1793): Separation of executive from judicial functions. Tax collection = District Collector; Justice delivery = District Judge.