भारतीय संविधानातील राज्य धोरणाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: (अ) मार्गदर्शक तत्त्वे ही 1937 च्या आयरिश संविधानातून स्वीकारण्यात आली आहेत. (ब) ही सर्व मार्गदर्शक तत्त्वे केवळ गांधीवादी स्वरूपाची आहेत. (क) या तत्त्वांचा समावेश राज्यघटनेच्या भाग V मध्ये करण्यात आला आहे. (ड) या तत्त्वांची अंमलबजावणी करणे न्यायालयांमार्फत राज्यांवर कायदेशीररीत्या बंधनकारक आहे. (इ) लोकशाहीचा सामाजिक व आर्थिक पाया मजबूत करण्यासाठी त्यांचा राज्यघटनेत समावेश करण्यात आला आहे. वरीलपैकी कोणती विधाने अचूक आहेत?
EN
Consider the following statements regarding the Directive Principles of State Policy in the Indian Constitution:
(a) Directive Principles were borrowed from the Irish Constitution of 1937.
(b) All these Directive Principles are exclusively Gandhian in nature.
(c) These principles are incorporated in Part V of the Constitution.
(d) Their implementation is legally binding on the State through courts of law.
(e) They were incorporated in the Constitution to strengthen the socio-economic foundation of democracy.
Which of the above statements are correct?
अचूक उत्तर पर्याय (1) फक्त (अ) आणि (इ) आहे.
•
विधान (अ) अचूक आहे: मार्गदर्शक तत्त्वांची संकल्पना 1937 च्या आयर्लंडच्या घटनेवरून घेण्यात आली आहे.
•
विधान (इ) अचूक आहे: मूलभूत हक्क राजकीय लोकशाही स्थापन करतात, तर मार्गदर्शक तत्त्वे सामाजिक आणि आर्थिक लोकशाहीचा पाया पक्का करतात.
इतर विधानांमधील चुका:
•
विधान (ब) चुकीचे आहे: ही तत्त्वे सर्व केवळ गांधीवादी नाहीत; त्यांचे वर्गीकरण समाजवादी, गांधीवादी आणि उदारमतवादी-बौद्धिक अशा तिन्ही विचारसरणीत होते.
•
विधान (क) चुकीचे आहे: मार्गदर्शक तत्त्वांचा समावेश भाग IV मध्ये (कलम 36 ते 51) आहे, भाग V मध्ये नाही (भाग V हा केंद्र शासनाशी संबंधित आहे).
•
विधान (ड) चुकीचे आहे: कलम 37 नुसार ही तत्त्वे न्यायप्रविष्ट नाहीत, म्हणजेच त्यांची अंमलबजावणी न्यायालयांमार्फत बंधनकारक करता येत नाही.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
संविधानाच्या भागांची अचूक ओळख ठेवा: भाग III = मूलभूत हक्क, भाग IV = मार्गदर्शक तत्त्वे, भाग IVA = मूलभूत कर्तव्ये, भाग V = केंद्र शासन.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (1) Only (a) and (e).
•
Statement (a) is correct: The Directive Principles were adapted from the Irish Constitution of 1937.
•
Statement (e) is correct: While Fundamental Rights secure political democracy, DPSPs establish the socio-economic foundations of democracy.
Why the remaining statements are incorrect:
•
Statement (b) is incorrect: They are not exclusively Gandhian; they embody Socialistic, Gandhian, and Liberal-Intellectual philosophies.
•
Statement (c) is incorrect: DPSPs are located in Part IV (Articles 36 to 51), whereas Part V deals with 'The Union Government'.
•
Statement (d) is incorrect: Under Article 37, DPSPs are explicitly non-justiciable and cannot be enforced by the judiciary.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Memorize the constitutional Parts correctly: Part III = Fundamental Rights, Part IV = DPSPs, Part IVA = Fundamental Duties, Part V = The Union.