भारतीय निवडणूक आयोगाबद्दल खालील विधाने विचारात घ्या : अ. अनुच्छेद-324 मध्ये निवडणूक आयुक्तांसाठी असलेले पात्रतेचे निकष सांगितलेले आहेत. ब. अनुच्छेद- 324 मध्ये निवडणूक आयोग हा मुख्य निवडणूक आयुक्त आणि अन्य दोन निवडणूक आयुक्त यांचा मिळून बनलेला असेल असे नमूद केले आहे. क. मुख्य निवडणूक आयुक्त हे अन्य निवडणूक आयुक्तांच्या निर्णयाची पायमल्ली करू शकत नाहीत. वरीलपैकी कोणते विधान / ने बरोबर आहे/ त ?
EN
Consider the following statements regarding the Election Commission of India:
(a) The eligibility criteria for Election Commissioners are laid down in Article 324.
(b) Retired Chief Election Commissioners and other Election Commissioners are debarred by the Constitution from holding any other office.
(c) The President can remove the Chief Election Commissioner on the same grounds and in the same manner as a Judge of the Supreme Court.
Alternative answers:
अचूक उत्तर: पर्याय (२) फक्त क
स्पष्टीकरण:
भारतीय निवडणूक आयोगाबाबत (कलम ३२४) विधानांचे विश्लेषण:
•
विधान (अ) चुकीचे आहे: भारतीय संविधानाच्या कलम ३२४ मध्ये किंवा इतरत्र कुठेही मुख्य निवडणूक आयुक्त किंवा निवडणूक आयुक्तांची शैक्षणिक, कायदेशीर किंवा प्रशासकीय पात्रता निश्चित केलेली नाही.
•
विधान (ब) चुकीचे आहे: राज्यघटनेने निवृत्त निवडणूक आयुक्तांवर केंद्र किंवा राज्य शासनाचे कोणतेही अन्य पद स्वीकारण्यावर कोणतीही बंदी घातलेली नाही.
•
विधान (क) बरोबर आहे: कलम ३२४(५) नुसार मुख्य निवडणूक आयुक्तांना (CEC) पदावरून केवळ सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशाप्रमाणेच (सिद्ध झालेले गैरवर्तन किंवा अकार्यक्षमता या कारणास्तव संसदेच्या दोन्ही सभागृहांच्या विशेष बहुमताने संमत केलेल्या ठरावावरून) राष्ट्रपती पदावरून दूर करू शकतात.
त्यामुळे केवळ विधान (क) बरोबर आहे. पर्याय (२) हे अचूक उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: घटनेतील दोन महत्त्वाच्या त्रुटी: १) निवडणूक आयुक्तांची कोणतीही पात्रता घटनेत नमूद नाही; २) निवृत्तीनंतर अन्य सरकारी पदांवर काम करण्यास बंदी नाही.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) Only c
Explanation:
•
Statement (a) is incorrect: The Constitution does not prescribe any specific qualifications (legal, judicial, or administrative) for the appointment of Election Commissioners.
•
Statement (b) is incorrect: The Constitution does NOT debar retiring Election Commissioners from subsequent appointments under the Central or State Governments.
•
Statement (c) is correct: Under the proviso to Article 324(5), the Chief Election Commissioner shall not be removed from office except in like manner and on the like grounds as a Judge of the Supreme Court (proved misbehaviour or incapacity, backed by a special majority resolution in Parliament).
Therefore, only statement (c) is correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Key flaws in Article 324: No qualifications prescribed for ECs; no constitutional bar on post-retirement government employment.