महाराष्ट्राच्या भूगर्भशास्त्रीय रचनेच्या संदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: (अ) डोलोमाईट हा खडक महाराष्ट्राच्या कडाप्पा खडक प्रणालीमध्ये मुख्यत्वे सापडतो. (ब) चुनखडीचे खडक महाराष्ट्राच्या धारवाड प्रणालीत मुबलक प्रमाणात आढळतात. वरीलपैकी योग्य विधान/विधाने कोणती आहेत?
EN
Consider the following statements regarding the geological formations of Maharashtra:
(a) Dolomite rock is primarily found in the Cuddapah rock system of Maharashtra.
(b) Limestone rocks are abundantly found in the Dharwar system of Maharashtra.
Which of the above statements is/are correct?
योग्य उत्तर: पर्याय (४) (अ) व (ब) दोन्ही योग्य नाहीत (दोन्ही चुकीची आहेत)
सविस्तर स्पष्टीकरण:
•
विधान (अ) चुकीचे आहे:
•
महाराष्ट्रात डोलोमाईट आणि चुनखडीचे प्रमुख साठे हे विंध्य प्रणालीतील (Vindhyan System) पेणगंगा खडकांमध्ये (प्रामुख्याने यवतमाळ आणि चंद्रपूर जिल्ह्यांत) तसेच नागपूरच्या सौसर (Sausar) मालिकेत आढळतात. ते कडाप्पा प्रणालीचे मुख्य वैशिष्ट्य नाही.
•
विधान (ब) चुकीचे आहे:
•
महाराष्ट्रात धारवाड खडक प्रणाली (Dharwar System) ही पूर्व विदर्भात (गोंदिया, भंडारा, नागपूर) आणि दक्षिण कोकणात (सावंतवाडी) आढळते. या प्रणालीमध्ये प्रामुख्याने मॅंगनीज (Manganese) आणि लोहखनिज (Iron Ore) आढळतात; चुनखडी धारवाड प्रणालीत नव्हे, तर विंध्य प्रणालीत आढळते.
•
त्यामुळे दोन्ही विधाने चुकीची आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
विंध्य खडक प्रणाली: चुनखडी (Limestone) आणि डोलोमाईट (यवतमाळ, चंद्रपूर).
•
धारवाड खडक प्रणाली: मॅंगनीज आणि लोहखनिज (गोंदिया, भंडारा, सिंधुदुर्ग).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) Neither (a) nor (b) is correct (Both are incorrect)
Detailed Explanation:
•
Statement (a) is incorrect:
•
In Maharashtra, major commercial deposits of dolomite and industrial limestone are located within the Vindhyan System (Penganga bed series in Yavatmal and Chandrapur districts) and the Sausar Group in Nagpur, NOT in the Cuddapah system.
•
Statement (b) is incorrect:
•
The Dharwar System in Maharashtra is exposed in Eastern Vidarbha (Gondia, Bhandara, Nagpur) and South Konkan (Sawantwadi). It is historically famous for high-grade Manganese ore and Iron ore, NOT limestone.
•
Hence, both statements (a) and (b) are factually incorrect.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Vindhyan System in Maharashtra: Rich in Limestone & Dolomite (Yavatmal, Chandrapur).
•
Dharwar System in Maharashtra: Rich in Manganese & Iron Ore (Bhandara, Gondia, Sindhudurg).