योग्य उत्तर: पर्याय (४) - १ आणि २ दोन्ही अयोग्य (दोन्ही चुकीचे आहेत).
विश्लेषण:
•
दोन्ही विधाने वस्तुस्थितीच्या नेमकी उलटी (Inverted) मांडलेली आहेत:
१.
हिमालयीन नद्या 'बारमाही' (Perennial) असतात, कारण त्यांना उन्हाळ्यात हिमालयातील हिमनद्यांचे बर्फ वितळल्यामुळे आणि पावसाळ्यात मान्सूनच्या मुसळधार पावसामुळे वर्षभर अखंड पाणीपुरवठा होतो.
२.
द्वीपकल्पीय नद्या या हिमनद्यांमधून उगम पावत नसल्याने त्या 'हंगामी' (Seasonal / Non-perennial) असतात. उन्हाळ्यात त्या कोरड्या पडतात किंवा त्यांचे पाणी अत्यंत कमी होते; कारण त्या पूर्णपणे मान्सूनच्या पावसावर अवलंबून असतात.
•
त्यामुळे दोन्ही विधाने पूर्णपणे चुकीची आहेत.
अपवाद: द्वीपकल्पीय नद्यांमध्ये 'कावेरी नदी' ही जवळजवळ वर्षभर जलप्रवाही असते, कारण तिच्या वरच्या खोऱ्यात (कर्नाटक) नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस पडतो आणि खालच्या खोऱ्यात (तामिळनाडू) ईशान्य मान्सूनचा पाऊस पडतो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) - Neither 1 nor 2 (Both are incorrect).
Analysis:
•
Both statements present an exact factual inversion of Indian hydrology:
1.
Himalayan rivers are 'Perennial' (ever-flowing), fed dual-seasonally by snowmelt from Himalayan glaciers in dry summer months and heavy monsoonal rain in the monsoon.
2.
Peninsular rivers originate in plateau highlands devoid of permanent glaciers, rendering them 'Seasonal' and completely reliant on monsoon downpours. In peak summer, their flows dwindle significantly.
•
Therefore, both statements are categorically false.
Distractor Analysis:
•
Because both propositions are conceptually inverted, Option (4) is the only valid response.
Notable exception: The Cauvery River maintains a perennial flow because its upper catchment in Karnataka receives rain from the Southwest Monsoon while its deltaic basin in Tamil Nadu receives winter rain from the Northeast Monsoon.
