भारतातील नियोजन संस्थांच्या ऐतिहासिक स्थापनेसंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: (a) पंडित जवाहरलाल नेहरू यांच्या अध्यक्षतेखाली ऑक्टोबर १९४५ मध्ये 'राष्ट्रीय नियोजन समिती' (National Planning Committee) स्थापन करण्यात आली होती. (b) केंद्रीय मंत्रिमंडळाच्या ठरावाद्वारे मार्च १९५० मध्ये 'नियोजन आयोग' (Planning Commission) स्थापन करण्यात आला. (c) नियोजनात राज्यांना प्रतिनिधित्व देण्यासाठी ऑगस्ट १९५२ मध्ये 'राष्ट्रीय विकास परिषद' (NDC) स्थापन करण्यात आली. वरीलपैकी कोणती विधाने सत्य आहेत?
EN
Consider the following statements regarding the institutional milestones of economic planning in India:
(a) The National Planning Committee was established in October 1945 under the chairmanship of Pandit Jawaharlal Nehru.
(b) The Planning Commission was established through a Union Cabinet resolution in March 1950.
(c) The National Development Council (NDC) was constituted in August 1952 to integrate States into national planning.
Which of the statements given above are correct?
योग्य उत्तर पर्याय (2) म्हणजेच '(b) आणि (c)' हे आहे.
विश्लेषण:
•
विधान (a) चूक आहे: राष्ट्रीय नियोजन समितीची (National Planning Committee) स्थापना ऑक्टोबर १९३८ मध्ये काँग्रेसचे अध्यक्ष सुभाषचंद्र बोस यांच्या पुढाकाराने झाली होती आणि तिचे अध्यक्ष पंडित जवाहरलाल नेहरू होते. (विधान '१९४५' असे चुकीचे वर्ष दर्शवते).
•
विधान (b) बरोबर आहे: भारत सरकारने १५ मार्च १९५० रोजी मंत्रिमंडळाच्या कार्यकारी ठरावाद्वारे 'नियोजन आयोगा'ची स्थापना केली.
•
विधान (c) बरोबर आहे: पंचवार्षिक योजनांवर घटक राज्यांचे विचार ऐकून घेण्यासाठी आणि योजनांना अंतिम मंजुरी देण्यासाठी ६ ऑगस्ट १९५२ रोजी 'राष्ट्रीय विकास परिषद' (National Development Council - NDC) ची स्थापना झाली.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
विधान (a) चुकीचे असल्याने पर्याय (1), (3) व (4) बाद ठरतात.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
नियोजन संस्थांची कालानुक्रमे स्थापना पाठ ठेवा:
१.
राष्ट्रीय नियोजन समिती → ऑक्टोबर १९३८
२.
नियोजन आयोग → १५ मार्च १९५०
३.
राष्ट्रीय विकास परिषद (NDC) → ६ ऑगस्ट १९५२
४.
नीती आयोग → १ जानेवारी २०१५.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (2), i.e., '(b) and (c)'.
Analysis:
•
Statement (a) is incorrect: The National Planning Committee (NPC) was set up in October 1938 under the presidency of Subhash Chandra Bose with Pandit Nehru as Chairman, NOT in 1945.
•
Statement (b) is correct: The Planning Commission was established on March 15, 1950, via a Union Cabinet resolution.
•
Statement (c) is correct: The National Development Council (NDC) was established on August 6, 1952, to provide a federal forum comprising State Chief Ministers to deliberate and approve national plans.
Distractor Analysis:
•
Because Statement (a) contains an incorrect year (1945 instead of 1938), Options (1), (3), and (4) are eliminated.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Memorize the definitive timeline for planning machinery:
1.
National Planning Committee: October 1938
2.
Planning Commission: March 15, 1950
3.
National Development Council: August 6, 1952
4.
NITI Aayog: January 1, 2015.