राष्ट्रीय उत्पन्न आणि दरडोई उत्पन्न यांमधील परस्परसंबंधांचा विचार करता खालील विधाने अभ्यासा: (१) कोणत्याही आर्थिक वर्षात भारताचे एकूण राष्ट्रीय उत्पन्न हे देशातील दरडोई उत्पन्नापेक्षा नेहमीच कित्येक पटीने जास्त असते. (२) देशातील नैसर्गिक, मानवी आणि भांडवली संसाधनांचा पूर्ण व महत्तम इष्टतम वापर झाल्यास राष्ट्रीय उत्पन्नात वाढ होते. (३) जेव्हा राष्ट्रीय उत्पन्नाच्या वाढीचा दर हा लोकसंख्या वाढीच्या दरापेक्षा जास्त असतो, केवळ तेव्हाच दरडोई उत्पन्नात वास्तविक वाढ घडून येते. वरीलपैकी कोणती विधाने सत्य आहेत?
EN
Consider the following statements regarding the interrelationship between National Income and Per Capita Income:
(1) In any financial year, India's aggregate National Income will always be significantly higher than India's Per Capita Income.
(2) National Income increases when there is full and optimum utilization of the nation's natural, human, and capital resources.
(3) Real Per Capita Income increases only when the rate of growth of National Income is higher than the rate of growth of population.
Which of the statements given above are correct?
योग्य उत्तर पर्याय (4) म्हणजेच '(१), (२) आणि (३)' हे आहे.
विश्लेषण:
•
विधान (१) बरोबर: दरडोई उत्पन्न (Per Capita Income) हे 'एकूण राष्ट्रीय उत्पन्न ÷ एकूण लोकसंख्या' असे काढले जाते. भारताची लोकसंख्या १४० कोटींपेक्षा जास्त असल्याने एकूण राष्ट्रीय उत्पन्न हे दरडोई उत्पन्नापेक्षा नेहमीच प्रचंड पटीने मोठे असणार.
•
विधान (२) बरोबर: अर्थव्यवस्थेत बेकारी व अनुत्पादकता दूर होऊन उपलब्ध साधनसंपत्तीचा पूर्ण व कार्यक्षम (Optimum) वापर झाल्यास वस्तू व सेवांचे उत्पादन वाढून राष्ट्रीय उत्पन्न वाढते.
•
विधान (३) बरोबर: जर राष्ट्रीय उत्पन्न ५% ने वाढले आणि लोकसंख्याही ५% ने वाढली, तर दरडोई उत्पन्न शून्य टक्क्याने वाढेल. दरडोई उत्पन्न वाढण्यासाठी राष्ट्रीय उत्पन्नाचा वाढीचा दर लोकसंख्या वाढीच्या दरापेक्षा अधिक असावा लागतो:
$$\text{दरडोई उत्पन्न वृद्धी दर} = \text{राष्ट्रीय उत्पन्न वृद्धी दर} - \text{लोकसंख्या वृद्धी दर}$$
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
तिन्ही विधाने सप्रमाण सत्य असल्याने पर्याय (4) योग्य आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
केवळ राष्ट्रीय उत्पन्न वाढणे म्हणजे आर्थिक विकास नव्हे; दरडोई उत्पन्नात वाढ होणे आणि त्या उत्पन्नाचे समाजात समान वाटप होणे हे खऱ्या आर्थिक विकासाचे लक्षण आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (4), i.e., '1, 2 and 3'.
Analysis:
•
Statement (1) is correct: Per Capita Income is defined as $\text{Total National Income} / \text{Total Population}$. Since India's population exceeds 1.4 billion, aggregate national income is mathematically hundreds of millions of times larger than individual per capita income.
•
Statement (2) is correct: Operating at the Production Possibility Frontier (PPF) via full employment and optimal factor productivity maximizes total output and national income.
•
Statement (3) is correct: Mathematically, $\%\Delta \text{Per Capita Income} \approx \%\Delta \text{National Income} - \%\Delta \text{Population}$. Per capita income rises in real terms if and only if the national income growth velocity outpaces demographic expansion.
Distractor Analysis:
•
Options (1), (2), and (3) represent incomplete selections.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Aggregate GDP expansion alone does not ensure prosperity; sustained growth in real Per Capita Income coupled with equitable distribution is the genuine measure of economic development.