महाराष्ट्र आणि कर्नाटक यांच्यातील दीर्घकालीन 'सीमावादा'च्या (Border Dispute - बेळगाव सीमा प्रश्न) संदर्भातील खालील विधाने विचारात घ्या: १. महाराष्ट्राने बहुसंख्य मराठी भाषिक लोकसंख्येच्या आधारावर बेळगाव, कारवार, निपाणी आणि बिदर भागावर दावा केला आहे. २. स्वातंत्र्यापूर्वी बेळगाव हा भूभाग हैदराबाद संस्थानाचा (Nizam State) एक भाग होता. ३. सध्या प्रशासकीयदृष्ट्या बेळगाव हा कर्नाटक राज्यातील एक जिल्हा आहे. ४. बेळगाव सीमाप्रश्नाचे मूळ प्रकरण सध्या मुंबई उच्च न्यायालयात (Bombay High Court) प्रलंबित आहे. वरीलपैकी कोणती विधाने 'अयोग्य' (चुकीची) आहेत? | Consider the following statements regarding the long-standing border dispute between Maharashtra and Karnataka over Belgaum: 1. Maharashtra claims Belgaum, Karwar, Nipani, and Bidar on the basis of a linguistic Marathi-speaking majority. 2. Prior to independence, Belgaum was part of the princely State of Hyderabad. 3. Currently, Belgaum administratively constitutes a district of Karnataka. 4. The primary border dispute suit is currently pending before the Bombay High Court. Which of the statements given above are INCORRECT?

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

महाराष्ट्र आणि कर्नाटक यांच्यातील दीर्घकालीन 'सीमावादा'च्या (Border Dispute - बेळगाव सीमा प्रश्न) संदर्भातील खालील विधाने विचारात घ्या: १. महाराष्ट्राने बहुसंख्य मराठी भाषिक लोकसंख्येच्या आधारावर बेळगाव, कारवार, निपाणी आणि बिदर भागावर दावा केला आहे. २. स्वातंत्र्यापूर्वी बेळगाव हा भूभाग हैदराबाद संस्थानाचा (Nizam State) एक भाग होता. ३. सध्या प्रशासकीयदृष्ट्या बेळगाव हा कर्नाटक राज्यातील एक जिल्हा आहे. ४. बेळगाव सीमाप्रश्नाचे मूळ प्रकरण सध्या मुंबई उच्च न्यायालयात (Bombay High Court) प्रलंबित आहे. वरीलपैकी कोणती विधाने 'अयोग्य' (चुकीची) आहेत?

EN Consider the following statements regarding the long-standing border dispute between Maharashtra and Karnataka over Belgaum: 1. Maharashtra claims Belgaum, Karwar, Nipani, and Bidar on the basis of a linguistic Marathi-speaking majority. 2. Prior to independence, Belgaum was part of the princely State of Hyderabad. 3. Currently, Belgaum administratively constitutes a district of Karnataka. 4. The primary border dispute suit is currently pending before the Bombay High Court. Which of the statements given above are INCORRECT?

१, २, ३ आणि ४ (सर्व विधाने) 1, 2, 3 and 4 (All statements)

फक्त २ आणि ३ Only 2 and 3

✓

फक्त २ आणि ४ Only 2 and 4

✓ योग्य उत्तर (Correct Answer)

फक्त १, २ आणि ४ Only 1, 2 and 4

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (३) - फक्त २ आणि ४ [विधाने २ आणि ४ अयोग्य आहेत].

सविस्तर विश्लेषण:

• विधान २ अयोग्य आहे: स्वातंत्र्यापूर्वी बेळगाव हा हैदराबाद संस्थानाचा भाग नव्हता, तर तो ब्रिटिश भारतातील 'बॉम्बे प्रेसिडेन्सी'चा (मुंबई इलाखा) भाग होता. १९५६ च्या राज्य पुनर्रचना कायद्यानुसार तो म्हैसूर (सध्याचे कर्नाटक) राज्याला जोडला गेला.

• विधान ४ अयोग्य आहे: महाराष्ट्र सरकारने २००४ मध्ये भारतीय संविधानाच्या कलम १३१ (सर्वोच्च न्यायालयाचे मूळ अधिकारक्षेत्र - Original Jurisdiction) अन्वये कर्नाटक सीमावादाविरोधात थेट 'सर्वोच्च न्यायालयात' (Supreme Court of India) मूळ दावा दाखल केला आहे; तो मुंबई उच्च न्यायालयात प्रलंबित नाही.

• विधान १ बरोबर आहे: महाराष्ट्राने भाषावार प्रांत रचनेच्या तत्त्वानुसार ८६५ गावे आणि बेळगाव, निपाणी, कारवार, भालकी या मराठी बहुल शहरांवर दावा केला आहे.

• विधान ३ बरोबर आहे: सध्या बेळगाव (बेळगावी) हा कर्नाटक राज्याचा एक महसुली जिल्हा व उप-राजधानी मानला जातो.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

केंद्र सरकारने ऑक्टोबर १९६६ मध्ये सर्वोच्च न्यायालयाचे माजी सरन्यायाधीश मेहेरचंद महाजन यांच्या अध्यक्षतेखाली 'महाजन आयोग' (Mahajan Commission) नेमला होता. महाजन आयोगाने ऑगस्ट १९६७ मध्ये आपला अहवाल दिला, ज्याने निपाणी महाराष्ट्राला देण्याची शिफारस केली परंतु बेळगाव कर्नाटकातच ठेवण्याचा निर्णय दिला, जो महाराष्ट्राने फेटाळला.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (3) - Only 2 and 4 [Statements 2 and 4 are INCORRECT].

Detailed Analysis:

• Statement 2 is INCORRECT: Prior to independence, Belgaum was never part of Hyderabad state; it was part of the British Bombay Presidency (Southern Division). Under the States Reorganisation Act 1956, it was transferred to Mysore (renamed Karnataka in 1973).

• Statement 4 is INCORRECT: In 2004, the Maharashtra Government filed an original suit challenging the transfer of Marathi-speaking areas under Article 131 directly before the Supreme Court of India, not the Bombay High Court.

• Statement 1 is correct: Maharashtra claims Belgaum, Karwar, Nipani, and 865 villages based on continuous geographical contiguity and relative Marathi linguistic majority.

• Statement 3 is correct: Belgaum is currently an administrative district in Karnataka.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

In October 1966, the Union Government appointed the One-Man Commission under former Chief Justice Mehr Chand Mahajan (Mahajan Commission), which submitted its report in August 1967 recommending the transfer of Nipani to Maharashtra while retaining Belgaum in Karnataka, a finding rejected by Maharashtra.

sell 📌 महत्त्वाचे विषय व सर्च टॅग्ज (Important Topics & Search Tags):

#स्वातंत्र्योत्तरभारतसंस्थानांच #इतिहासवमहाराष्ट्राचाइतिहास #MPSCसंयुक्तपूर्वपरीक्षा #राज्यसेवापूर्वपरीक्षा #MPSCसरावप्रश्नसंच #PYQ2026 #MPSCअचूकउत्तरपत्रिका #स्पर्धापरीक्षामार्गदर्शन

← मागील प्रश्न

पुढील प्रश्न →

📱 ५०,०००+ MPSC सराव प्रश्न व टेस्ट सिरीज मोफत!

📚 याच विषयातील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न: