भारतातील 'अविश्वास ठराव' प्रस्तावाबाबत खालील विधाने लक्षात घ्या. अ. 'अविश्वास ठराव' ही शब्दयोजना भारतीय राज्यघटनेत उल्लेख करण्यात आली आहे. ब. अविश्वास ठराव संसदेच्या दोन्हीपैकी कोणत्याही सभागृहात प्रथम मांडता येतो. वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने असत्य आहेत ?
EN
Consider the following statements regarding the 'No-Confidence Motion' in India:
a. The phrase 'No-Confidence Motion' is explicitly mentioned in the Constitution of India.
b. A No-Confidence Motion can be introduced first in either House of Parliament.
Which of the statement(s) given above is/are false?
अचूक उत्तर: पर्याय (3) दोन्ही
अविश्वास ठरावाचे (No-Confidence Motion) विश्लेषण:
•
विधान (अ) असत्य आहे: भारतीय राज्यघटनेमध्ये 'अविश्वास ठराव' (No-Confidence Motion) या शब्दप्रयोगाचा कोठेही उल्लेख नाही. घटनेच्या कलम 75(3) मध्ये केवळ "मंत्रिपरिषद लोकसभेला सामूहिकरीत्या जबाबदार असेल" असे म्हटले आहे. अविश्वास ठरावाची प्रत्यक्ष प्रक्रिया लोकसभा कामकाज नियमावलीतील नियम 198 मध्ये दिलेली आहे.
•
विधान (ब) असत्य आहे: मंत्रिपरिषद ही केवळ लोकसभेला जबाबदार असल्याने अविश्वास ठराव फक्त आणि फक्त लोकसभेतच मांडला जाऊ शकतो. राज्यसभेत हा ठराव मांडता येत नाही.
•
दोन्ही विधाने असत्य असल्याने पर्याय (3) अचूक उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
•
किमान पाठिंबा: लोकसभेत अविश्वास ठराव दाखल करण्यासाठी किमान 50 सदस्यांचे समर्थन लागते.
•
कारणे देण्याची आवश्यकता नाही: अविश्वास ठरावात सरकारविरुद्ध अविश्वास व्यक्त करताना विशिष्ट कारणे देणे बंधनकारक नसते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) Both a and b
Analysis of No-Confidence Motion:
•
Statement (a) is false: The Constitution does not mention the term 'No-Confidence Motion'. Article 75(3) merely states that the Council of Ministers is collectively responsible to the Lok Sabha. The motion is governed under Rule 198 of the Rules of Procedure and Conduct of Business in Lok Sabha.
•
Statement (b) is false: Since the executive is collectively responsible solely to the Lok Sabha, a No-Confidence Motion can be introduced only in the Lok Sabha, never in the Rajya Sabha.
•
Since both statements are false, Option (3) is the correct answer.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip:
•
Minimum Support: Requires the support of at least 50 members to be admitted.
•
No Reasons Needed: Unlike a Censure Motion, no specific reasons need to be cited for moving a No-Confidence Motion.