केंद्र शासनाच्या 'प्रधानमंत्री कृषी सिंचाई योजने' संदर्भातील (PMKSY) खालील विधानांचा विचार करा: १. ही संपूर्णपणे केंद्र सरकारद्वारे १००% अनुदानित असलेली 'केंद्रीय क्षेत्र योजना' (Central Sector Scheme) आहे. २. जलसंपदा, कृषी आणि ग्रामीण विकास मंत्रालयांच्या आधीच्या चार प्रमुख योजना एकत्र करून ही योजना सुरू करण्यात आली. ३. या योजनेत 'हर खेत को पानी' आणि 'प्रति थेंब अधिक पीक' (Per Drop More Crop) अंतर्गत ठिबक व तुषार सिंचनावर विशेष भर दिला जातो. वरीलपैकी कोणती विधाने योग्य आहेत?
EN
Consider the following statements regarding the 'Pradhan Mantri Krishi Sinchayee Yojana' (PMKSY):
1. It is a 100% centrally funded 'Central Sector Scheme' implemented directly by the Union Government.
2. It was launched by amalgamating four earlier schemes of the Ministries of Water Resources, Agriculture, and Rural Development.
3. It lays special emphasis on micro-irrigation techniques such as drip and sprinkler under 'Har Khet Ko Pani' and 'Per Drop More Crop'.
Which of the statements given above are correct?
योग्य उत्तर पर्याय (2) म्हणजेच केवळ २ आणि ३ आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
विधान १ चुकीचे आहे: PMKSY ही 'केंद्रीय क्षेत्र योजना' (Central Sector Scheme) नसून ती 'केंद्र पुरस्कृत योजना' (Centrally Sponsored Scheme) आहे. यात केंद्र आणि राज्यांचा निधी हिस्सा सर्वसाधारण राज्यांसाठी ६०:४० आणि ईशान्य व डोंगराळ राज्यांसाठी ९०:१० असा विभागलेला असतो.
•
विधान २ बरोबर आहे: ही योजना १ जुलै २०१५ रोजी पूर्वीच्या चार योजनांचे एकत्रीकरण करून सुरू करण्यात आली:
१.
Accelerated Irrigation Benefit Programme (AIBP - जलशक्ती मंत्रालय)
२.
Integrated Watershed Management Programme (IWMP - ग्रामीण विकास मंत्रालय)
३.
On Farm Water Management (OFWM - कृषी मंत्रालय)
४.
Har Khet Ko Pani घटक.
•
विधान ३ बरोबर आहे: या योजनेचे मुख्य उद्दिष्ट 'हर खेत को पानी' (पाण्याचा विस्तार) आणि 'पर ड्रॉप मोअर क्रॉप' (Per Drop More Crop - ठिबक व तुषारद्वारे सूक्ष्म सिंचन) हे आहे.
पर्यायांचे विश्लेषण:
•
विधाने २ व ३ योग्य असून १ अयोग्य असल्याने पर्याय (2) हे अचूक उत्तर ठरते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
PMKSY ची मुख्य उद्दिष्टे: 'हर खेत को पानी' (पाण्याचा निश्चित सिंचनाखाली विस्तार) आणि 'प्रति थेंब अधिक पीक' (पाणी वापर कार्यक्षमता वाढवणे). हे लक्षात ठेवा की ही केंद्र पुरस्कृत (६०:४०) योजना आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (2) i.e. Only 2 and 3.
Detailed Analysis:
•
Statement 1 is incorrect: PMKSY is NOT a Central Sector Scheme; it is a Centrally Sponsored Scheme (CSS) with funding shared between the Centre and States (60:40 for general states, 90:10 for North-Eastern and Himalayan states).
•
Statement 2 is correct: Launched on 1 July 2015, PMKSY was formulated by amalgamating four ongoing schemes:
1.
Accelerated Irrigation Benefit Programme (AIBP - MoWR)
2.
Integrated Watershed Management Programme (IWMP - DoLR, MoRD)
3.
On Farm Water Management (OFWM - DAC&FW, MoA)
4.
Har Khet Ko Pani.
•
Statement 3 is correct: It strategically focuses on end-to-end water management with components including 'Har Khet Ko Pani' and 'Per Drop More Crop' (precision micro-irrigation).
Distractor Analysis:
•
Statements 2 and 3 are factually accurate, while Statement 1 mischaracterizes the financial funding mechanism. Hence, Option (2) is correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
PMKSY motto: 'Har Khet Ko Pani' (expanding cultivable area under assured irrigation) and 'Per Drop More Crop' (enhancing water use efficiency through drip and sprinkler irrigation).