महाराष्ट्रातील पूर्व विदर्भातील मृदेबाबत खालील विधानांचा विचार करा: (अ) या भागात तांबडी व पिवळसर रंगाची मृदा आढळते. (ब) या मृदेमध्ये लोहाचे प्रमाण जास्त असल्याने तिला तांबडा रंग प्राप्त होतो. (क) भरपूर पाऊस आणि जलसिंचनाची सोय यामुळे ही मृदा तांदूळ (भात) पिकासाठी अत्यंत उपयुक्त ठरते. वरीलपैकी कोणती विधाने योग्य आहेत?
EN
Consider the following statements regarding the soil of Eastern Vidarbha in Maharashtra:
(a) Red and yellowish soil is found in this region.
(b) The red color is imparted due to high iron oxide content.
(c) Abundant rainfall and tank irrigation make this soil highly suitable for paddy (rice) cultivation.
Which of the statements given above are correct?
योग्य उत्तर पर्याय (3) म्हणजेच 'सर्व (अ), (ब) आणि (क)' हे आहे.
विश्लेषण:
•
पूर्व विदर्भ (भंडारा, गोंदिया, चंद्रपूर, गडचिरोली) हा महाराष्ट्रातील प्राचीन ग्रॅनाईट व नीस खडकांचा प्रदेश आहे.
•
विधान (अ) बरोबर: येथे आर्किअन व धारवाड खडकांच्या अपक्षयातून तांबडी-पिवळसर मृदा निर्माण झाली आहे.
•
विधान (ब) बरोबर: यात लोह ऑक्साईडचे प्रमाण लक्षणीय असल्याने तांबडा रंग येतो.
•
विधान (क) बरोबर: पूर्व विदर्भात वार्षिक सरासरी पाऊस १२० ते १६० सेंमी असतो. सोबतच मालगुजारी तलावांचे मोठे जाळे असल्याने ही जमीन तांदूळ पिकासाठी अत्यंत सुपीक ठरते.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
सर्व विधाने सत्य असल्याने पर्याय (3) अचूक आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
पूर्व विदर्भातील तांबड्या मृदेत नायट्रोजन, फॉस्फरस आणि चुन्याचे प्रमाण कमी असते, त्यामुळे रासायनिक व सेंद्रिय खतांच्या साहाय्याने भाताचे भरघोस उत्पादन घेतले जाते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (3), i.e., 'All (a), (b), and (c)'.
Analysis:
•
Eastern Vidarbha (Bhandara, Gondia, Gadchiroli, Chandrapur) rests on the Precambrian crystalline basement.
•
Statement (a) is correct: Weathering of Archaean granites and metamorphic schists produces Red and Yellow soil.
•
Statement (b) is correct: Presence of oxidized ferric compounds provides the distinctive reddish profile.
•
Statement (c) is correct: High regional precipitation (120-160 cm) combined with extensive traditional tank irrigation makes it ideal for paddy production.
Distractor Analysis:
•
Options (1), (2), and (4) are incomplete since all three statements are correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Eastern Vidarbha's red soils are naturally deficient in nitrogen, phosphorus, and lime, requiring balanced fertilizer supplementation for high paddy yields.