राज्याच्या विधिमंडळाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या : अ) कोणतेही विधेयक विधिमंडळाच्या कोणत्याही सभागृहात प्रथम मांडता येते ब) सामान्य विधेयकाबाबत दोन्ही सभागृहांमध्ये असहमती झाल्यास दोन्ही सभागृहांची संयुक्त बैठक बोलावली जावू शकते. क) विधिमंडळाच्या दोन्ही सभागृहांमध्ये राज्यघटनेने अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमातींसाठी राखीव जागांची तरतूद केलेली आहे. वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहे/त ?
EN
Consider the following statements regarding the State Legislature:
(a) Any bill can be introduced first in either House of the Legislature.
(b) In case of disagreement between both Houses on an ordinary bill, a joint sitting of both Houses can be convened.
(c) The Constitution provides for reservation of seats for Scheduled Castes and Scheduled Tribes in both Houses of the State Legislature.
Which of the statement(s) given above is/are correct?
उत्तर: पर्याय (४)
स्पष्टीकरण:
•
विधान (अ) चुकीचे आहे: सर्व विधेयके कोणत्याही सभागृहात मांडता येत नाहीत; अर्थ विधेयक (Money Bill) केवळ विधानसभेतच मांडता येते, विधान परिषदेत नाही (कलम १९८(१)).
•
विधान (ब) चुकीचे आहे: राज्य विधिमंडळात सामान्य विधेयकावर मतभेद झाल्यास दोन्ही सभागृहांची संयुक्त बैठक बोलावण्याची कोणतीही तरतूद राज्यघटनेत नाही (संयुक्त बैठक केवळ संसदेत कलम १०८ नुसार होते).
•
विधान (क) चुकीचे आहे: संविधानाच्या कलम ३३२ नुसार अनुसूचित जाती (SC) आणि अनुसूचित जमातींसाठी (ST) जागांचे आरक्षण केवळ विधानसभेत आहे; विधान परिषदेत कोणतेही आरक्षण नाही.
त्यामुळे तिन्ही विधाने चुकीची असल्याने उत्तर 'पर्याय (४) - वरीलपैकी एकही नाही' हे आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
संसदेत राज्यसभा आणि राज्यात विधान परिषद या दोन्ही वरिष्ठ सभागृहांमध्ये SC/ST प्रवर्गासाठी राजकीय आरक्षण अस्तित्वात नाही. आरक्षण केवळ लोकसभा (कलम ३३०) आणि विधानसभा (कलम ३३२) मध्ये आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Answer: Option (4)
Explanation:
•
Statement (a) is incorrect: Not all bills can be introduced in either House; Money Bills and financial bills can only be introduced in the Legislative Assembly, never in the Legislative Council [Article 198(1)].
•
Statement (b) is incorrect: Unlike Parliament (Article 108), there is no provision in the Indian Constitution for a joint sitting of both Houses of a State Legislature to resolve deadlocks.
•
Statement (c) is incorrect: Under Article 332, reservation of seats for Scheduled Castes and Scheduled Tribes exists solely in the Legislative Assembly; there is no constitutional reservation for SC/ST in the Legislative Council.
Hence, none of the statements is correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Reservation of seats for SC and ST is provided only in the popular lower houses: Lok Sabha (Article 330) and State Legislative Assemblies (Article 332). Rajya Sabha and State Legislative Councils have no reservations.