राज्य लोकसेवा आयोगा (SPSC) बाबत खालील विधाने विचारात घ्या: अ) राज्यघटनेने राज्य लोकसेवा आयोगाची सदस्य संख्या स्पष्टपणे नमूद केलेली नाही. ब) राज्य लोकसेवा आयोगाची सदस्य संख्या राज्य विधिमंडळाद्वारे निश्चित केली जाते. क) राज्य लोकसेवा आयोगाचे अध्यक्ष आणि सदस्य यांच्या सेवाशर्ती/ अटी राज्य विधिमंडळाद्वारे निश्चित केल्या जातात. ड) 1976 च्या 42व्या घटनादुरुस्ती अधिनियमाद्वारे राज्य लोकसेवा आयोगाच्या अध्यक्ष व सदस्यांची वयोमर्यादा 60 वरून 62 अशी वाढविण्यात आली आहे. वरीलपैकी कोणते विधान/ने योग्य आहे/त?
EN
Consider the following statements regarding the State Public Service Commission (SPSC):
a) The Constitution does not explicitly specify the number of members of the SPSC.
b) The strength of the SPSC is determined by the State Legislature.
c) The terms and conditions of service of the Chairman and members of the SPSC are determined by the State Legislature.
d) By the 42nd Constitutional Amendment Act of 1976, the retirement age of the Chairman and members was increased from 60 to 62 years.
Which of the above statement(s) is/are correct?
अचूक उत्तर: पर्याय (१) फक्त अ
राज्य लोकसेवा आयोगाबाबत (SPSC) केवळ विधान 'अ' बरोबर आहे, तर ब, क आणि ड ही तिन्ही विधाने चुकीची आहेत.
सविस्तर विश्लेषण:
•
विधान 'अ' बरोबर: भारतीय संविधानात राज्य लोकसेवा आयोगाची अचूक सदस्य संख्या स्पष्टपणे नमूद केलेली नाही; ती ठरवण्याचा अधिकार राज्यपालांवर सोपवण्यात आला आहे (कलम ३१८).
•
विधान 'ब' चूक: आयोगाची सदस्य संख्या राज्य विधिमंडळ ठरवत नाही; कलम ३१८ नुसार संबंधित राज्याचे राज्यपाल ठरवतात.
•
विधान 'क' चूक: अध्यक्ष व सदस्यांच्या सेवाशर्ती/अटी राज्य विधिमंडळ ठरवत नाही; कलम ३१८ नुसार राज्यपाल ठरवतात.
•
विधान 'ड' चूक: वयोमर्यादा ६० वरून ६२ वर्षे ४२ व्या घटनादुरुस्तीने नव्हे, तर ४१ व्या घटनादुरुस्ती कायदा, १९७६ (41st Amendment) द्वारे वाढवण्यात आली आहे.
•
म्हणून केवळ विधान 'अ' बरोबर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: कलम ३१८: लोकसेवा आयोगाचे सदस्य व कर्मचारी यांच्या संख्या व सेवाशर्तींचे नियम करण्याचे अधिकार:
•
UPSC साठी: राष्ट्रपती.
•
SPSC साठी: राज्यपाल (विधानमंडळ नाही!).
•
वयोमर्यादा ६० वरून ६२: ४१ वी घटनादुरुस्ती कायदा, १९७६.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) Only a
Regarding the State Public Service Commission (SPSC), only statement a is correct, while statements b, c, and d are factually incorrect.
Detailed Analysis:
•
Statement a is correct: The Constitution does not specify the exact strength of an SPSC, leaving the determination to executive discretion under Article 318.
•
Statement b is incorrect: The strength of an SPSC is determined by the Governor, NOT by the State Legislature (Article 318).
•
Statement c is incorrect: The terms and conditions of service of the Chairman and members are determined by regulations made by the Governor, NOT by the State Legislature (Article 318).
•
Statement d is incorrect: The retirement age was increased from 60 to 62 years by the 41st Constitutional Amendment Act, 1976, NOT the 42nd Amendment.
•
Therefore, Option (1) Only a is the correct choice.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Under Article 318, the Governor determines the strength and service conditions of the SPSC. The retirement age was raised to 62 by the 41st Constitutional Amendment Act, 1976.