संयुक्त राष्ट्र विकास कार्यक्रमाच्या (UNDP) मानव विकास अहवालाबाबत (HDR) खालील विधाने विचारात घ्या: १. यूएनडीपीने (UNDP) १९९० मध्ये पहिल्यांदा जागतिक मानव विकास अहवाल जाहीर केला. २. हा निर्देशांक प्रख्यात अर्थतज्ज्ञ डॉ. महबूब-उल-हक आणि डॉ. अमर्त्य सेन यांनी संयुक्तपणे तयार केला होता. ३. या निर्देशांकाच्या मोजमाप पद्धतीत व निकषांमध्ये प्रमुख तांत्रिक बदल २००० मध्ये करण्यात आले. वरीलपैकी कोणती विधाने **बरोबर** आहेत?
EN
Consider the following statements regarding the UNDP's Human Development Report (HDR):
1. The UNDP published its first global Human Development Report in 1990.
2. The index was conceptualized and formulated by economists Dr. Mahbub ul Haq and Dr. Amartya Sen.
3. The major methodological overhaul of its dimensions and mathematical calculation was introduced in 2000.
Which of the statements given above are **correct**?
योग्य उत्तर फक्त १ आणि २ बरोबर (पर्याय २) आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
1.
विधान १ व २ बरोबर आहेत:
•
संयुक्त राष्ट्र विकास कार्यक्रमाने (UNDP) मे १९९० मध्ये पहिला मानवी विकास अहवाल प्रसिद्ध केला.
•
पाकिस्तानी अर्थतज्ज्ञ डॉ. महबूब-उल-हक हे या अहवालाचे मुख्य शिल्पकार होते, तर भारताचे डॉ. अमर्त्य सेन, कीथ ग्रिफिन आणि मेघनाद देसाई यांनी तात्त्विक साहाय्य केले.
2.
विधान ३ चुकीचे आहे:
•
मानवी विकास निर्देशांकाच्या मोजमापात मोठा ऐतिहासिक व तांत्रिक बदल २००० मध्ये नव्हे, तर २०१० च्या अहवालात (२० व्या वर्धापनदिनी) करण्यात आला.
•
२०१० मध्ये अंकगणितीय मध्याऐवजी भूमितीय मध्य (Geometric Mean) वापरण्यात आला, आणि शिक्षणात 'Mean Years of Schooling' व 'Expected Years of Schooling' हे नवीन निकष समाविष्ट करण्यात आले.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
HDI ची सुरुवात: १९९० (महबूब-उल-हक).
•
पद्धतीत मोठा बदल: २०१० (अंकगणितीय मध्याऐवजी भूमितीय मध्य - Geometric Mean).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Only 1 and 2 are correct (Option 2).
Detailed Analysis:
1.
Statements 1 and 2 are correct:
•
The UNDP released the first Human Development Report in 1990.
•
Designed under the leadership of Pakistani economist Dr. Mahbub ul Haq with fundamental theoretical collaboration from Dr. Amartya Sen.
2.
Statement 3 is incorrect:
•
The landmark methodological transformation of HDI took place in 2010 (the 20th anniversary edition), not in 2000.
•
The 2010 methodology adopted the Geometric Mean (replacing the Arithmetic Mean) and introduced Mean Years of Schooling and Expected Years of Schooling in education.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Origin of HDI: 1990.
•
Major methodological revision: 2010 (Geometric Mean adopted).