🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Dept PSI Mains 2017 MEDIUM

मानव अधिकाराचे वैश्विक घेषणा पत्रासंबंधात खालील विधानांचा विचार करा: अ) संयुक्त राष्ट्राच्या आर्थिक व सामाजिक परिषदेअंतर्गत काम करणाऱ्या मानव अधिकार आयोगाने हे घोषणापत्र तयार केले होते. ब) सर्व राज्यांवर (States) हे घोषणापत्र कायद्याने बंधनकारक आहे. क) घोषणापत्रात फक्त नागरी व राजकीय अधिकारच नाही तर आर्थिक, सामाजिक व सांस्कृतिक अधिकारांचा पण समावेश आहे. ड) घोषणापत्राच्या कलम-पाच (5) नुसार छळ, अमानवीय वा मानहानीकारक वागणूक व शिक्षेस प्रतबंध करण्यात आला आहे. वरीलपैकी कुठले/ली विधान/ने बरोबर आहे/त?

EN Consider the following statements regarding the Universal Declaration of Human Rights: a) This Declaration was prepared by the Commission on Human Rights working under the UN Economic and Social Council. b) This Declaration is legally binding on all States. c) The Declaration includes not only civil and political rights but also economic, social and cultural rights. d) Under Article 5 of the Declaration, torture, cruel, inhuman or degrading treatment or punishment is prohibited. Which of the above statement(s) is/are correct?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

फक्त अ व ब बरोबर आहेत.

Only a and b are correct

फक्त क व ड बरोबर आहेत.

Only c and d are correct

अ, ब, क व ड बरोबर आहेत.

a, b, c and d are correct

फक्त अ, क व ड बरोबर आहेत.

Only a, c and d are correct

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (4) फक्त अ, क व ड बरोबर आहेत

स्पष्टीकरण:

मानवी हक्कांच्या वैश्विक जाहीरनाम्याबाबत (UDHR) विधानांचे सविस्तर परीक्षण:

1. विधान (अ) बरोबर:

• UDHR चा मसुदा संयुक्त राष्ट्रांच्या आर्थिक व सामाजिक परिषदेच्या (ECOSOC) अंतर्गत स्थापन झालेल्या 'मानवी हक्क आयोगाने' (Commission on Human Rights) तयार केला होता.

2. विधान (ब) चूक:

• मानवी हक्कांचा वैश्विक जाहीरनामा ही संयुक्त राष्ट्रांच्या आमसभेने पारित केलेली घोषणा (Declaration) आहे; तो कोणत्याही देशावर कायद्याने थेट बंधनकारक (Legally Binding Treaty) नाही. (कायदेशीर बंधने नंतर 1966 च्या ICCPR व ICESCR या करारांद्वारे आणली गेली).

3. विधान (क) बरोबर:

• या जाहीरनाम्यात नागरी व राजकीय अधिकार (कलम 3 ते 21) तसेच आर्थिक, सामाजिक व सांस्कृतिक अधिकार (कलम 22 ते 27) या दोन्हींचा समावेश आहे.

4. विधान (ड) बरोबर:

• कलम 5 मध्ये स्पष्ट नमूद आहे: *"कोणाचाही छळ केला जाणार नाही किंवा कोणालाही क्रूर, अमानुष अथवा मानहानीकारक वागणूक दिली जाणार नाही किंवा शिक्षा केली जाणार नाही."*

2. निष्कर्ष:

• विधाने अ, क आणि ड बरोबर असून विधान ब चुकीचे आहे. म्हणून पर्याय (4) अचूक आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप:

• UDHR (1948) = कायदेशीर बंधनकारक नाही (Non-binding declaration).

• ICCPR (1966) व ICESCR (1966) = आंतरराष्ट्रीय करार असल्याने स्वाक्षरी करणाऱ्या देशांवर कायदेशीर बंधनकारक (Legally binding covenants).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (4) Only a, c and d are correct

Explanation:

Detailed examination of the statements regarding the Universal Declaration of Human Rights (UDHR):

1. Statement (a) is correct:

• The UDHR was drafted by the Commission on Human Rights, a subsidiary body established by the UN Economic and Social Council (ECOSOC).

2. Statement (b) is INCORRECT:

• The UDHR is a General Assembly declaration, not a legally binding treaty or covenant on member states at the time of adoption. Legal binding obligations were later created through the two 1966 Covenants (ICCPR & ICESCR).

3. Statement (c) is correct:

• The declaration contains both civil and political rights (Articles 3 to 21) and economic, social, and cultural rights (Articles 22 to 27).

4. Statement (d) is correct:

• Article 5 explicitly prohibits torture, cruel, inhuman or degrading treatment or punishment.

2. Conclusion:

• Statements a, c, and d are correct while statement b is incorrect. Hence, Option (4) is correct.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip:

• UDHR (1948) = Non-binding UNGA Declaration.

• Covenants of 1966 (ICCPR & ICESCR) = Legally binding treaties upon ratification.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) फक्त अ व ब बरोबर आहेत. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) फक्त क व ड बरोबर आहेत. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) अ, ब, क व ड बरोबर आहेत. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (4) फक्त अ, क व ड बरोबर आहेत. (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (4) फक्त अ, क व ड बरोबर आहेत**[/gold]

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'मानवी हक्क संरक्षण अधिनियम, १९९३' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: मानवी हक्क संरक्षण अधिनियम, १९९३

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'मानवी हक्क संरक्षण अधिनियम, १९९३' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'मानवी हक्क संरक्षण अधिनियम, १९९३' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'मानवी हक्क संरक्षण अधिनियम, १९९३' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'फक्त अ, क व ड बरोबर आहेत.' हे असून ते 'मानवी हक्क संरक्षण अधिनियम, १९९३' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'मानवी हक्क संरक्षण अधिनियम, १९९३' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन