योग्य उत्तर पर्याय (3) म्हणजेच केवळ १ आणि ३ आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
विधान १ बरोबर आहे: बुलढाणा जिल्ह्यातील लोणार सरोवर हे सुमारे ५०,००० वर्षांपूर्वी बेसाल्ट खडकावर उल्का आदळल्यामुळे निर्माण झालेले जगातील एकमेव खारे व विवर सरोवर (Impact Crater Lake) आहे.
•
विधान २ चुकीचे आहे: लोणार सरोवराचे पाणी अति-खारट (Hyper-saline) आणि अत्यंत अल्कलाइन/आम्लारीधर्मी (Hyper-alkaline - pH सुमारे ९.५ ते १०.५) आहे. त्यामुळे यात क्षारता व आम्लारिधर्मिता कमी असते हे विधान पूर्णतः चूक आहे.
•
विधान ३ बरोबर आहे: हे एक एंडोर्हिक (Endorheic) किंवा बंद खोरे आहे, म्हणजेच या सरोवरातून पाणी बाहेर वाहून जाण्यासाठी कोणताही नदी किंवा निचरा मार्ग नाही; पाण्याचा क्षय केवळ बाष्पीभवनाने होतो.
पर्यायांचे विश्लेषण:
•
विधाने १ आणि ३ बरोबर असल्याने पर्याय (3) हे अचूक उत्तर ठरते.
नोव्हेंबर २०२० मध्ये लोणार सरोवराला आंतरराष्ट्रीय महत्त्वाचे 'रामसार पाणथळ स्थळ' (Ramsar Site) म्हणून घोषित करण्यात आले (हे महाराष्ट्रातील दुसरे रामसार स्थळ ठरले, पहिले नांदूर मध्यमेश्वर). जून २०२० मध्ये 'हॅलोबॅक्टेरिया' आणि 'ड्युनालिएला सलिना' या सूक्ष्मजीवांमुळे लोणारच्या पाण्याचा रंग अचानक गुलाबी झाला होता.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (3) i.e. 1 and 3 only.
Detailed Analysis:
•
Statement 1 is correct: Lonar Lake in Buldhana district was created ~50,000 years ago by a hyper-velocity meteorite impact on Deccan basalt, recognized globally as the only hyper-impact crater in basaltic rock.
•
Statement 2 is incorrect: Lonar Lake water is world-renowned for its extreme hypersalinity and hyperalkalinity (pH averaging 9.5 to 10.5) due to unevaporated accumulated carbonates and salts. Hence, describing it as having low salinity and alkalinity is completely false.
•
Statement 3 is correct: It is an endorheic (terminal closed) basin lacking any surface outflow; water loss occurs exclusively through evaporation.
Distractor Analysis:
•
Statements 1 and 3 are scientifically sound, while Statement 2 is demonstrably contrary to Lonar's saline-soda chemistry. Thus, Option (3) is correct.
In November 2020, Lonar Lake was declared a Ramsar Site of International Importance (Maharashtra's second, after Nandur Madhmeshwar). In June 2020, the lake water turned mysteriously pink due to a bloom of haloalkaliphilic bacteria and the microalgae *Dunaliella salina*.
