मानवी रक्तातील 'पांढऱ्या रक्तपेशींविषयी' (White Blood Cells / Leucocytes) खालील विधाने विचारात घ्या: (a) प्रौढ मानवामध्ये पांढऱ्या रक्तपेशींची निर्मिती प्रामुख्याने लाल अस्थिमज्जेमध्ये (Bone Marrow) होते. (b) पांढऱ्या रक्तपेशी शरीरात प्रवेश करणाऱ्या रोगकारक जिवाणूंचा पेशीभक्षण (Phagocytosis) व प्रतिपिंडे (Antibodies) तयार करून नाश करतात. वरीलपैकी कोणते/कोणती विधाने **सत्य** आहेत?
EN
Consider the following statements regarding 'White Blood Cells' (Leucocytes) in human blood:
(a) In adults, white blood cells are primarily synthesized within the red bone marrow.
(b) White blood cells destroy invading pathogenic bacteria via phagocytosis and antibody production.
Which of the above statements is/are **correct**?
✅ योग्य उत्तर पर्याय (३) आहे.
🔹 संकल्पनात्मक स्पष्टीकरण:
•
विधान (a) सत्य: मानवामध्ये सर्व प्रकारच्या रक्तपेशींची निर्मिती (Hematopoiesis) ही हाडांमधील लाल अस्थिमज्जेत (Red Bone Marrow) असणाऱ्या प्लुरिपोटंट स्टेम पेशींमधून होते. (लिम्फोसाइट्सचे परिपक्वता थायमस व प्लीहामध्येही होते).
•
विधान (b) सत्य: पांढऱ्या पेशींना 'शरीराचे सैनिक' (Soldiers of the body) म्हणतात.
•
न्युट्रोफिल्स (Neutrophils) आणि मोनोसाइट्स (Monocytes) हे जिवाणूंना गिळंकृत करून नष्ट करतात (पेशीभक्षण / Phagocytosis).
•
बी-लिम्फोसाइट्स (B-lymphocytes) हे जिवाणू व विषाणूंविरुद्ध लढा देण्यासाठी प्रतिपिंडे (Antibodies) तयार करतात.
•
त्यामुळे दोन्ही विधाने (a) आणि (b) पूर्णपणे अचूक आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
निरोगी मानवी रक्तात प्रति घन मिलिमीटर ($\text{mm}^3$) सुमारे ५,००० ते १०,००० WBCs असतात. WBC ची संख्या अनियंत्रितपणे वाढण्याच्या रक्ताच्या कर्करोगाला ल्युकेमिया (Leukemia) म्हणतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
✅ Correct Answer: Option (3)
🔹 Hematology & Immunobiology:
•
Statement (a) is TRUE: In healthy adults, hematopoiesis—the generation of all blood cellular elements including leucocytes (granulocytes and agranulocytes)—originates from pluripotent hematopoietic stem cells located in the Red Bone Marrow.
•
Statement (b) is TRUE: White blood cells form the vanguard of the cellular and humoral immune systems:
•
Neutrophils and Monocytes engulf and digest micro-organisms via phagocytosis.
•
B-lymphocytes differentiate into plasma cells that secrete antigen-specific antibodies (immunoglobulins) to neutralize pathogens.
•
Hence, both statements (a) and (b) are factually sound.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
The normal leukocyte count in adult blood is 4,000–11,000 per $\text{mm}^3$. An uncontrolled, malignant proliferation of abnormal WBCs is clinically diagnosed as Leukemia.