🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) MPSC Prelims 2021 MEDIUM

भारताचा नियंत्रक आणि महालेखा परीक्षकासंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: (a) त्यांची नियुक्ती भारताच्या राष्ट्रपतींकडून केली जाते. (b) त्यांचे वेतन आणि इतर सेवाशर्ती संसदेकडून निश्चित केले जातात. (c) त्यांना पंतप्रधानांकडून केव्हाही पद मुक्त केले जाऊ शकते. (d) ते संसदेच्या लोक लेखा समितीचे मार्गदर्शक्त, मित्र आणि तत्वज्ञ म्हणून कार्य करतात. वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने बरोबर आहे/त?

EN Consider the following statements regarding with Comptroller and Auditor General of India: (a) He is appointed by the President of India. (b) His salary and other service conditions are determined by Parliament. (c) He can be removed by Prime Minister at any time. (d) He acts as a guide, friend, and philosopher of the Public Accounts Committee of the Parliament. Which of the statement/s given above is/are correct ?
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
(a), (b) आणि (c)
(a), (b) and (c)
B
(a), (b) आणि (d)
(a), (b) and (d)
C
(b), (c) आणि (d)
(b), (c) and (d)
D
(a), (c) आणि (d)
(a), (c) and (d)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (2) (a), (b) आणि (d)

महत्त्वाचे मुद्दे:

भारताचा नियंत्रक आणि महालेखा परीक्षक नियंत्रक आणि महालेखा परीक्षक राष्ट्रपतींकडून सहीनिशी व स्वमुद्रांकित अधिपत्राद्वारे नियुक्त केला जाईल आणि त्यांना सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश ज्या कारणास्तव पदावरून दूर केले जातात त्याच कारणाने पदावरून दूर केले जाईल (दोन्ही सभागृहातील विशेष बहुमतानंतर राष्ट्रपतींच्या आदेशाने ).(अनुच्छेद 148). त्यामुळे, विधान​ (a) योग्य आहे आणि पर्याय (c) अयोग्य आहे. नियंत्रक आणि महालेखा परीक्षकांचे वेतन आणि इतर सेवा शर्ती संसदेद्वारे कायद्याद्वारे निश्चित केल्या जातील अशा असतील. त्यामुळे, विधान (c) योग्य आहे. कॅग हे सरकारवर नियंत्रक म्हणून काम करते, विशेषत: त्याच्या खर्चाच्या विधेयकाच्या संदर्भात आणि त्याचे प्राथमिक कार्य म्हणजे कॅगचा लेखापरीक्षा अहवाल संसदेत मांडल्यानंतर त्याचे परीक्षण करणे. या कालावधीत कॅग हे समितीला मदत करते. लोकलेखा समितीच्या तपासासाठी मित्र, तत्त्वज्ञ आणि मार्गदर्शक म्हणून कॅगचे वर्णन करण्यात आले आहे. त्यामुळे, विधान (d) योग्य आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (कॅग - अनुच्छेद 148): कॅगची नियुक्ती राष्ट्रपतींद्वारे होते, वेतन संसदेद्वारे ठरवले जाते आणि ते लोकलेखा समितीचे (PAC) 'मार्गदर्शक, मित्र व तत्त्वज्ञ' म्हणून कार्य करतात. पंतप्रधानांना त्यांना पदावरून दूर करण्याचा अधिकार नसतो; केवळ सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशाप्रमाणे संसदेच्या दोन्ही सभागृहांच्या विशेष बहुमतानेच त्यांना हटवता येते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (2) (a), (b) and (d)

Key Points:

The Comptroller and Auditor General of India The Comptroller and Auditor General is appointed by the President by warrant under his hand and seal and shall only be removed from office in like manner and on like grounds as a Judge of the Supreme Court (by presidential order following a special majority in both the houses). (Article 148). Hence, statement (a) is correct and option (c) is incorrect. The salary and other conditions of service of the Comptroller and Auditor-General shall be such as may be determined by Parliament by law. Hence, statement (c) is correct. The CAG serves as a check on the government, especially with respect to its expenditure bill and its primary function is to examine the audit report of the CAG after it is laid in Parliament. CAG assists the committee during the course of the time. CAG has been described as a friend, philosopher, and guide to the Public Accounts Committee investigation. Hence, statement (d) is correct.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

The Comptroller and Auditor General of India (CAG, Art. 148) is appointed by the President, conditions of service are determined by Parliament, and acts as the 'guide, friend, and philosopher' of the Public Accounts Committee. The CAG cannot be dismissed by the Prime Minister.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) (a), (b) आणि (c) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
✓ पर्याय (2) (a), (b) आणि (d) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** **पर्याय (2) (a), (b) आणि (d)**
⚠️ पर्याय (3) (b), (c) आणि (d) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) (a), (c) आणि (d) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२१ (GS) पेपर-१ (दि. २३ जानेवारी, २०२२)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२१ (GS) पेपर-१ (दि. २३ जानेवारी, २०२२)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२१ (GS) पेपर-१ (दि. २३ जानेवारी, २०२२)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२१ (GS) पेपर-१ (दि. २३ जानेवारी, २०२२)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२१ (GS) पेपर-१ (दि. २३ जानेवारी, २०२२)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२१ (GS) पेपर-१ (दि. २३ जानेवारी, २०२२)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२१ (GS) पेपर-१ (दि. २३ जानेवारी, २०२२)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →