🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक यांच्या राजकीय व सामाजिक कार्याबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: (१) ते थोर विचारवंत होते; त्यांनी राष्ट्रीय शिक्षणाचा पुरस्कार केला आणि महिलांच्या शिक्षणास व सबलीकरणास आपल्या विचारसरणीत महत्त्व दिले. (२) बाळ गंगाधर टिळक हे १९२५ मध्ये भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षात सामील झाले. (३) टिळकांनी भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील जहाल (Extremist/Nationalist) विचारसरणीचे नेतृत्व केले. वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत?

EN Consider the following statements with reference to Lokmanya Bal Gangadhar Tilak: (1) He was an intellectual stalwart who championed national education and contributed significantly to the socio-political awakening of women. (2) Bal Gangadhar Tilak formally joined the Indian National Congress in 1925. (3) Tilak forged and commanded the radical Nationalist (Extremist) wing of the Indian National Congress. Which of the statements given above are correct?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

फक्त (१) आणि (२)

Only (1) and (2)

फक्त (२) आणि (३)

Only (2) and (3)

फक्त (१) आणि (३)

Only (1) and (3)

(१), (२) आणि (३)

(1), (2) and (3)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (३) - फक्त (१) आणि (३).

विश्लेषण:

• विधान (१) बरोबर आहे: टिळकांनी फर्ग्युसन कॉलेज आणि समर्थ विद्यालयाच्या माध्यमातून राष्ट्रीय शिक्षणाचा प्रसार केला आणि स्वातंत्र्यलढ्यात महिलांच्या राजकीय सहभागास प्रोत्साहन दिले.

• विधान (२) पूर्णतः चुकीचे आहे: लोकमान्य टिळक यांचा मृत्यू १ ऑगस्ट १९२० रोजी मुंबई येथे झाला होता! त्यामुळे ते १९२५ मध्ये काँग्रेसमध्ये सामील होणे अशक्य आहे. टिळक हे १८८९ मध्ये काँग्रेसच्या पाचव्या मुंबई अधिवेशनातच सामील झाले होते.

• विधान (३) बरोबर आहे: टिळकांनी काँग्रेसमधील मवाळ धोरणांना आव्हान देऊन 'जहाल फळी' (Extremist Wing) उभारली. 'स्वराज्य हा माझा जन्मसिद्ध हक्क आहे आणि तो मी मिळवणारच' ही त्यांची सिंहगर्जना भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याचे ब्रीदवाक्य बनली.

पर्यायांचे विश्लेषण:

• पर्याय (१), (२) व (४): अयोग्य; कारण विधान (२) ऐतिहासिकदृष्ट्या हास्यास्पद आहे.

• पर्याय (३): योग्य पर्याय; केवळ (१) आणि (३) ही विधाने बरोबर आहेत.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

लोकमान्य टिळकांना ब्रिटिश पत्रकार व्हॅलेंटाईन चिरोल (Valentine Chirol) याने आपल्या 'Indian Unrest' या पुस्तकात 'भारतीय असंतोषाचे जनक' (Father of Indian Unrest) असे म्हटले होते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (3) - Only (1) and (3).

Analysis:

• Statement (1) is correct: Tilak was a pioneering educationist (co-founding the New English School, Deccan Education Society, and Fergusson College) who championed national education and societal awakening.

• Statement (2) is completely FALSE: Lokmanya Tilak passed away on 1 August 1920 in Bombay. He actually joined the Indian National Congress in 1889 at its Fifth Session in Bombay. Asserting that he joined in 1925 is chronologically impossible.

• Statement (3) is correct: Tilak organized and led the Extremist (Garam Dal) faction of the Congress, transforming the elite body into a popular nationalist movement with his slogan: 'Swaraj is my birthright, and I shall have it'.

Distractor Analysis:

• Options (1), (2), and (4): Flawed due to the impossible assertion in statement (2).

• Option (3): Correct; validates (1) and (3).

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

British imperialist author Sir Valentine Chirol branded Lokmanya Tilak as the 'Father of Indian Unrest' in his book 'Indian Unrest'.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) फक्त (१) आणि (२) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) फक्त (२) आणि (३) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) फक्त (१) आणि (३) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: पर्याय (३) - फक्त (१) आणि (३).

✗ पर्याय (4) (१), (२) आणि (३) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'असहकार चळवळ, चौरीचौरा व स्वराज्य पक्ष' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: असहकार चळवळ, चौरीचौरा व स्वराज्य पक्ष

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'असहकार चळवळ, चौरीचौरा व स्वराज्य पक्ष' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयांतर्गत 'असहकार चळवळ, चौरीचौरा व स्वराज्य पक्ष' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'असहकार चळवळ, चौरीचौरा व स्वराज्य पक्ष' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'फक्त (१) आणि (३)' हे असून ते 'असहकार चळवळ, चौरीचौरा व स्वराज्य पक्ष' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'असहकार चळवळ, चौरीचौरा व स्वराज्य पक्ष' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन