योजना काळतील, 1951 ते 2011 या कालखंडाच्या संदर्भात पुढील विधाने विचारात घ्या. अ) देशाच्या अन्नधान्य उत्पादनात चार पट वाढ झाली, भारतीय उद्योगांचे विविधीकरण झाले.. ब) आयात पर्यायीकरण, निर्यात विविधीकरण आणि विज्ञान, तंत्रज्ञान विद्येचा प्रसार झाला. क) दारिद्र्य व बेकारीचे प्रमाण कमी करण्यात यश आले. ड) उत्पन्न व संपत्तीचे विकेंद्रीकरण करणे आणि आर्थिक सत्तेचे केंद्रीकरण कमी करण्यात यश आले. वरीलपैकी कोणते विधाने सत्य आहेत ? पर्यायी उत्तरे :
EN
Consider the following statements with reference to the period 1951 to 2011 in the Yojana period. a) Foodgrain production of the country increased four times, Indian industries diversified..b) Import substitution, export diversification and spread of science and technology.c) Poverty and unemployment rates were reduced. d) Decentralization of income and wealth and centralization of economic power succeeded. Alternative Answers:
१९५१ ते २०११ या योजना काळातील आर्थिक विधाने:
•
विधान अ (बरोबर): योजना काळात भारतीय अर्थव्यवस्थेचा विकास दर वाढला, परंतु रोजगार निर्मितीचा दर त्या वेगाने वाढला नाही, ज्यामुळे 'रोजगार विरहित वृद्धी' (Jobless Growth) निर्माण झाली.
•
विधान ब (बरोबर): शेती क्षेत्रातील कामगारांचा वाटा १९५१ मधील सुमारे ७२% वरून २०११ मध्ये सुमारे ५०% पर्यंत कमी झाला, परंतु अजूनही निम्म्याहून अधिक कामगार शेतीवर अवलंबून आहेत.
•
विधान क (बरोबर): संघटित क्षेत्रातील रोजगाराचा वाटा वाढण्याऐवजी असंघटित क्षेत्रातील अनौपचारिक रोजगार मोठ्या प्रमाणावर वाढला.
त्यामुळे वरील सर्व विधाने बरोबर आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
१९५१ ते २०११ या काळात शेतीचा जीडीपीतील वाटा ५५% वरून १४% वर घसरला, परंतु रोजगारातील वाटा ७२% वरून ५०% इतकाच मंद गतीने कमी झाला. हा संरचनात्मक असमतोल भारताच्या बेरोजगारीचे मूळ कारण आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Statements regarding economic planning and employment between 1951 and 2011:
•
Statement a (Correct): While national income and GDP grew substantially during the plan era, the elasticity of employment declined, leading to 'jobless growth'.
•
Statement b (Correct): The proportion of workers in agriculture fell from over 72% in 1951 to around 49–50% in 2011, yet it continues to employ the single largest share of the workforce.
•
Statement c (Correct): Informal and unorganized employment expanded rapidly while organized formal sector jobs remained constrained under 10–12%.
Therefore, all of the statements are correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Between 1951 and 2011, agriculture's share of India's GDP fell from ~55% to ~14%, yet its share of employment only dropped from ~72% to ~49%, showing a classic structural lag.