काँग्रेसपूर्व राजकीय संघटना असलेल्या 'बंगाल ब्रिटिश इंडिया सोसायटी'बाबत (Bengal British India Society) खालील विधाने विचारात घ्या: (१) १८५७ च्या उठावानंतर लोकांमध्ये राजकीय जागृती निर्माण करण्यासाठी या संस्थेची स्थापना झाली. (२) ब्रिटिश भारतातील सामान्य जनतेच्या आणि शेतकऱ्यांच्या वास्तविक परिस्थितीची माहिती गोळा करणे आणि तिचा प्रसार करणे हे या संस्थेचे प्रमुख उद्दिष्ट होते. (३) १८५१ मध्ये ही संस्था 'लँडहोल्डर्स सोसायटी'मध्ये विलीन होऊन 'ब्रिटिश इंडियन असोसिएशन' ही नवी संयुक्त संस्था स्थापन झाली. वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत?
EN
Consider the following statements with respect to the pre-Congress political body, the 'Bengal British India Society':
(1) It was established immediately in the aftermath of the Revolt of 1857 to channel political grievances.
(2) Its objective included collecting and disseminating accurate information regarding the actual agrarian and social conditions of the people in British India.
(3) In 1851, it merged with the Landholders' Society to form the 'British Indian Association'.
Which of the statements given above are correct?
योग्य उत्तर: पर्याय (२) - फक्त (२) आणि (३).
विश्लेषण:
•
विधान (१) अयोग्य आहे: 'बंगाल ब्रिटिश इंडिया सोसायटी'ची स्थापना १८५७ नंतर झाली नाही; तर २० एप्रिल १८४३ रोजी कलकत्ता येथे जॉर्ज थॉम्पसन (George Thompson) यांच्या मार्गदर्शनाखाली द्वारकानाथ टागोर आणि प्यारेचंद मित्र यांनी केली होती.
•
विधान (२) बरोबर आहे: या संस्थेचा हेतू भारतातील जनतेच्या न्याय्य हक्कांचे रक्षण करणे, सामान्य जनतेची खरी परिस्थिती सांख्यिकी माहितीसह गोळा करणे आणि शांततापूर्ण व कायदेशीर मार्गाने जनतेचे प्रश्न सरकारपुढे मांडणे हा होता.
•
विधान (३) बरोबर आहे: २९ ऑक्टोबर १८५१ रोजी जमीनदारांची 'लँडहोल्डर्स सोसायटी' (१८३८) आणि मध्यमवर्गाची 'बंगाल ब्रिटिश इंडिया सोसायटी' (१८४३) या दोन संस्था एकत्र आल्या आणि त्यांची विलीनीकरणातून 'ब्रिटिश इंडियन असोसिएशन' (British Indian Association) स्थापन झाली, ज्याचे अध्यक्ष राधाकांत देव आणि सचिव देवेंद्रनाथ टागोर होते.
पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (१): अयोग्य; कारण विधान (१) चुकीचे आहे.
•
पर्याय (२): योग्य पर्याय; विधाने (२) आणि (३) तंतोतंत खरी आहेत.
•
पर्याय (३) व (४): अयोग्य.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
काँग्रेसपूर्व महत्त्वाच्या राजकीय संस्था:
•
लँडहोल्डर्स सोसायटी (जमीनदारी असोसिएशन): १८३८ (भारतातील पहिली राजकीय संघटना - द्वारकानाथ टागोर).
•
बंगाल ब्रिटिश इंडिया सोसायटी: १८४३.
•
ब्रिटिश इंडियन असोसिएशन: १८५१.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) - Only (2) and (3).
Analysis:
•
Statement (1) is incorrect: The Bengal British India Society was established on 20 April 1843 in Calcutta under the guidance of British abolitionist George Thompson and Peary Chand Mitra, well before the 1857 Revolt.
•
Statement (2) is correct: The society was founded to articulate middle-class public grievances, collecting and disseminating empirical statistical facts regarding the welfare of all classes of people under British rule.
•
Statement (3) is correct: On 29 October 1851, the aristocratic Landholders' Society (1838) and the middle-class Bengal British India Society (1843) merged to create the unified 'British Indian Association', with Raja Radhakanta Deb as President and Debendranath Tagore as Secretary.
Distractor Analysis:
•
Options (1) and (4): Incorrect because statement (1) assigns a post-1857 foundation date.
•
Option (2): Correct; statements (2) and (3) are historically accurate.
•
Option (3): Misses the valid statement (2).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Pre-Congress milestone associations:
•
Landholders' Society: 1838 (first modern political association in India founded by Dwarkanath Tagore).
•
Bengal British India Society: 1843.
•
British Indian Association: 1851.