खालील दोन विधानांचा विचार करा : विधान (I) : माहिती आणि तंत्रज्ञानासह व्यवसायविषयक सेवा क्षेत्र हे सर्वाधिक वेगाने वाढणारी क्षेत्रे आहेत. विधान (II) : भारताच्या एकूण रोजगारीमधे सेवा क्षेत्राचा हिस्सा खूप मोठा आहे. योग्य पर्याय निवडा.
EN
Consider the following two statements : Statement (I) : The business services sector along with information and technology are the fastest growing sectors. Statement (II) : The service sector has a very large share of India's total employment. Select the correct option.
योग्य उत्तर: पर्याय (2) विधान (I) बरोबर आणि विधान (II) चूक
स्पष्टीकरण:
•
विधान (I) बरोबर आहे: 1990 च्या दशकानंतर माहिती आणि तंत्रज्ञान (IT), बीपीओ (BPO), वित्तीय सेवा आणि व्यावसायिक सल्लागार सेवा या उद्योगधंद्यांशी निगडित सेवांचा विकास दर सर्वाधिक (दोन अंकी दराने) राहिला असून हे भारतीय अर्थव्यवस्थेतील सर्वाधिक वेगाने वाढणारे क्षेत्र ठरले आहे.
•
विधान (II) चूक आहे:
•
सेवा क्षेत्राचा भारताच्या राष्ट्रीय उत्पन्नातील (GDP) वाटा खूप मोठा (53% पेक्षा जास्त) असला, तरी एकूण रोजगारातील वाटा मात्र खूप कमी (केवळ 28% ते 30%) आहे.
•
भारतात आजही सर्वाधिक रोजगार (सुमारे 45%) शेती क्षेत्रातच आहे. सेवा क्षेत्र पुरेसा रोजगार शोषून घेण्यास असमर्थ ठरले आहे, म्हणूनच या वाढीला 'रोजगारविरहित वाढ' (Jobless Growth) म्हटले जाते.
•
म्हणून विधान (I) बरोबर आणि विधान (II) चूक आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
GDP मध्ये सर्वाधिक वाटा: सेवा क्षेत्र (>53%).
•
रोजगारात सर्वाधिक वाटा: शेती क्षेत्र (~45%).
•
सेवा क्षेत्राचा रोजगारातील वाटा केवळ ~30% आहे, त्यामुळे विधान (II) चुकीचे ठरते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) Statement (I) is correct and statement (II) is false
Explanation:
•
Statement (I) is correct: Post-1991, Knowledge Process Outsourcing (KPO), Business Process Outsourcing (BPO), Information Technology (IT/ITeS), telecommunications, and financial/business services emerged as the fastest expanding segments of the Indian economy, driving double-digit export revenues.
•
Statement (II) is false:
•
Although the services sector generates more than 53% of India's GDP, its capacity to absorb labor has remained disproportionately small, employing only 28% to 30% of the total workforce.
•
The agricultural sector continues to support the largest share of national employment (~45%). Thus, claiming that services command a "very large share of employment" is factually incorrect.
•
Hence, Statement (I) is correct and Statement (II) is false.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
India's structural anomaly: Services contribute >53% to GDP but absorb only ~30% of employment, whereas Agriculture employs ~45% of the workforce.