महाराष्ट्र राज्याच्या भौगोलिक व खगोलशास्त्रीय स्थानाचा विचार करता, महाराष्ट्राचा **अचूक रेखावृत्तीय विस्तार (Longitudinal Extent)** खालीलपैकी कोणता आहे?
EN
Considering the mathematical and astronomical location of Maharashtra, which of the following represents the **exact longitudinal extent** of the state?
योग्य उत्तर पर्याय 1 (७२° ३६' पूर्व ते ८०° ५४' पूर्व रेखावृत्त) आहे.
सविस्तर स्थान व विस्तार विश्लेषण:
•
महाराष्ट्राचा रेखावृत्तीय विस्तार:
•
पश्चिमेकडे: अरबी समुद्र किनारी ७२° ३६' पूर्व रेखावृत्त (काही संदर्भग्रंथांत ७२° ६' नमूद).
•
पूर्वेकडे: गडचिरोली जिल्ह्याच्या सीमेवर ८०° ५४' पूर्व रेखावृत्त (काही संदर्भांत ८०° ९' नमूद).
•
एकूण रेखावृत्तीय फरक सुमारे ८° १८' इतका आहे.
•
रेखावृत्तीय विस्तारामुळे महाराष्ट्राच्या पश्चिम टोकावर (मुंबई) आणि पूर्व टोकावर (गडचिरोली) यांच्या स्थानिक वेळेत सुमारे ३३ मिनिटे १२ सेकंदांचा फरक पडतो (८.३° × ४ मिनिटे = सुमारे ३३ मिनिटे).
महाराष्ट्राचा अक्षवृत्तीय विस्तार (Latitudinal Extent):
•
१५° ४४' उत्तर अक्षवृत्त ते २२° ६' उत्तर अक्षवृत्त (एकूण अक्षवृत्तीय विस्तार सुमारे ६° २२').
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
परीक्षेसाठी महाराष्ट्राचे दोन्ही विस्तार तोंडपाठ असावेत:
•
अक्षवृत्तीय विस्तार: १५° ४४' उ. ते २२° ०६' उ.
•
रेखावृत्तीय विस्तार: ७२° ३६' पू. ते ८०° ५४' पू.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 1 (72° 36' East to 80° 54' East longitude).
Detailed Astronomical Location Analysis:
•
Longitudinal Extent of Maharashtra:
•
Westernmost point: Coastal Konkan at 72° 36' E longitude.
•
Easternmost point: Border of Gadchiroli district at 80° 54' E longitude.
•
Total longitudinal span: ~8° 18'.
•
Because the Earth rotates 1° of longitude every 4 minutes, there is a local solar time difference of approximately 33 minutes and 12 seconds between easternmost Gadchiroli (sunrise earlier) and westernmost Mumbai.
Latitudinal Extent of Maharashtra:
•
15° 44' N to 22° 06' N latitude (~6° 22' span).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Essential spatial coordinates for MPSC:
•
Latitude: 15° 44' N to 22° 06' N
•
Longitude: 72° 36' E to 80° 54' E.