आधुनिक आवर्तसारणीतील 'अणूची त्रिज्या' (Atomic Radius) या आवर्ती कलाचा विचार करता, खालीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत? (a) गणात वरून खाली जाताना अणूची त्रिज्या वाढते. (b) गणात वरून खाली जाताना अणूची त्रिज्या कमी होते. (c) आवर्तनात डावीकडून उजवीकडे जाताना अणूची त्रिज्या वाढते. (d) आवर्तनात डावीकडून उजवीकडे जाताना अणूची त्रिज्या कमी होते.
EN
Considering the periodic trend of 'Atomic Radius' in the modern periodic table, which of the following statements are correct?
(a) Atomic radius increases from top to bottom in a group.
(b) Atomic radius decreases from top to bottom in a group.
(c) Atomic radius increases from left to right across a period.
(d) Atomic radius decreases from left to right across a period.
बरोबर उत्तर पर्याय (१) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
विधान (a) बरोबर आहे: गणात वरून खाली जाताना प्रत्येक पायरीवर एक नवीन ऊर्जा कवच (New shell) जोडले जाते. यामुळे बाह्यतम इलेक्ट्रॉन आणि केंद्रक यांमधील अंतर वाढते, म्हणजेच अणुत्रिज्या वाढते.
•
विधान (d) बरोबर आहे: आवर्तनात डावीकडून उजवीकडे जाताना कवच संख्या तीच राहते, परंतु केंद्रकातील प्रोटॉन्सची संख्या (प्रभावी केंद्रकीय प्रभार - $Z_{eff}$) एकाने वाढत जाते. वाढलेला केंद्रकीय प्रभार बाह्य कक्षेतील इलेक्ट्रॉन्सना स्वतःकडे अधिक ताकदीने खेचतो, ज्यामुळे अणूचे आकारमान आकुंचन पावते व अणुत्रिज्या कमी होते.
•
त्यामुळे (a) आणि (d) ही दोन्ही विधाने अचूक आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
आवर्तसारणीतील सर्वांत लहान अणू हीलियम (He) / हायड्रोजन (H) असून सर्वात मोठा अणू सिझियम (Cs) / फ्रान्सियम (Fr) मानला जातो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (1).
Explanation:
•
Statement (a) is correct: Moving down a group, each successive element adds a new principal energy shell. The valence electrons reside progressively farther from the nucleus, shielded by inner electrons, resulting in an increase in atomic radius.
•
Statement (d) is correct: Moving left to right across a period, electrons enter the same principal energy level while nuclear charge (number of protons) increases progressively. The higher effective nuclear charge pulls the electron cloud closer to the nucleus, causing the atomic radius to decrease.
•
Thus, statements (a) and (d) are correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Smallest non-inert atom is Fluorine/Hydrogen, while Caesium/Francium has the largest atomic radius in the periodic table.