महाराष्ट्र राज्याच्या एकूण लागवडीखालील क्षेत्राचा (Net Sown Area) विचार करता, पश्चिम महाराष्ट्र आणि विदर्भ हे दोन विभाग मिळून राज्याच्या अंदाजे किती टक्के शेतजमीन व्यापतात?
EN
Considering the total net cultivated area of Maharashtra, Western Maharashtra and Vidarbha together account for approximately what percentage of the state's total agricultural land under cultivation?
योग्य उत्तर पर्याय (3) म्हणजेच ७०% आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
महाराष्ट्राचे एकूण भौगोलिक क्षेत्र सुमारे ३०७.७१ लाख हेक्टर असून त्यापैकी सुमारे १७५ लाख हेक्टर (५६.६%) क्षेत्र निव्वळ पेरणीखाली (Net Cropped Area) आहे.
•
प्रादेशिक विभागणी:
•
विदर्भ (नागपूर व अमरावती विभाग - ११ जिल्हे): विस्तीर्ण काळ्या सुपीक जमिनीमुळे येथे राज्यातील लागवडीखालील क्षेत्राचा सुमारे ३५% ते ३६% वाटा येतो (कापूस, सोयाबीन, संत्री, धान).
•
पश्चिम महाराष्ट्र (पुणे विभाग व नाशिकचा भाग): सुमारे ३४% ते ३५% लागवडीखालील क्षेत्र व्यापतो (ऊस, द्राक्षे, कांदा, बाजरी, डाळिंब).
•
या दोन्ही विभागांचे मिळून एकत्रित क्षेत्र राज्याच्या एकूण लागवडीखालील क्षेत्राच्या सुमारे ७०% भरते.
•
उर्वरित ३०% क्षेत्रात मराठवाडा आणि कोकण विभागाचा समावेश होतो.
पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (3) हे अधिकृत कृषी सांख्यिकीनुसार अचूक उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
महाराष्ट्रात सर्वाधिक लागवडीखालील क्षेत्र (निव्वळ पेरणी क्षेत्र) असणारा जिल्हा अहमदनगर (अहिल्यानगर) आहे, तर सर्वात कमी निव्वळ पेरणी क्षेत्र मुंबई शहर आणि मुंबई उपनगर येथे आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (3) i.e. 70%.
Detailed Analysis:
•
Maharashtra's total geographic area is ~30.77 million hectares, of which ~17.5 million hectares (56.6%) is net sown area.
•
Regional Distribution:
•
Vidarbha (Amravati & Nagpur divisions - 11 districts): With expansive black soil plains in Wardha, Wainganga, and Purna basins, it accounts for approximately 35-36% of the state's net cultivated land.
•
Western Maharashtra (Pune division and adjacent plateau): Accounts for approximately 34-35% of the net cultivated area.
•
Together, Western Maharashtra and Vidarbha command approximately 70% of the state's total agricultural land under cultivation.
•
The remaining ~30% is distributed across Marathwada and Konkan.
Distractor Analysis:
•
Statistical land-use records corroborate 70% (Option 3), while 60%, 65%, and 75% deviate from official land classification figures.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
District with the largest net cropped area in Maharashtra: Ahmednagar (Ahilyanagar). District with the lowest net cropped area: Mumbai City and Mumbai Suburban.