योग्य उत्तर: पर्याय (३) - केवळ (ड).
विश्लेषण:
•
संघराज्याची (Federal features) अनिवार्य वैशिष्ट्ये:
१.
दुहेरी शासनव्यवस्था (केंद्र व राज्ये)
२.
संविधानाची सर्वोच्चता व लेखी स्वरूप
३.
केंद्र व राज्यांमध्ये अधिकारांची विभागणी (७ वी अनुसूची)
४.
स्वतंत्र न्यायव्यवस्था
५.
द्विसदनी कायदेमंडळ (वरिष्ठ सभागृह घटकराज्यांचे प्रतिनिधित्व करते).
•
एकात्मक शासनव्यवस्थेत (Unitary system) कायदेमंडळ एकसदनी (उदा. चीन, न्यूझीलंड) किंवा द्विसदनी (उदा. युनायटेड किंगडम) असू शकते; त्यामुळे एकसदनी किंवा द्विसदनी असणे हे एकात्मक व्यवस्थेशी सुसंगत लक्षण मानले जाते.
भारतीय राज्यघटनेची प्रमुख एकात्मक वैशिष्ट्ये: सशक्त केंद्र, एकाच संविधान, एकेरी नागरिकत्व, संविधानाची लवचिकता, एकात्मिक न्यायव्यवस्था, अखिल भारतीय सेवा (कलम ३१२) आणि आणीबाणीच्या तरतुदी (कलम ३५२-३६०).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) - Only (d).
Analysis:
•
Essential Federal Features include: Dual polity, Written constitution, Division of powers, Supremacy of constitution, Rigidity of constitution, Independent judiciary, and Bicameralism.
•
In a Unitary state, the legislature may be unicameral (e.g., China, Sri Lanka, New Zealand) or bicameral (e.g., Britain). Thus, the flexibility of being unicameral or bicameral is a unitary attribute.
Prominent Unitary Features of Indian Constitution: Strong Centre, Single Constitution, Single Citizenship, Integrated Judiciary, All India Services (Art 312), Appointment of Governor by President, and Emergency Provisions.
