अहमदनगर (अहिल्यानगर) जिल्ह्यातील अकोले तालुक्यात सह्याद्रीच्या कुशीत १९२६ मध्ये बांधण्यात आलेला ब्रिटिशकालीन 'विल्सन बंधारा' (Wilson Dam), ज्याच्या जलाशयाला 'आर्थर लेक' म्हणतात, तो प्रसिद्ध **'भंडारदरा जलप्रकल्प'** खालीलपैकी कोणत्या नदीवर उभारण्यात आला आहे?
EN
Constructed in 1926 during the British era in Akole taluka of Ahmednagar (Ahilyanagar) district, impounding the reservoir known as 'Arthur Lake' at the historic Wilson Dam, the famous **'Bhandardara Dam Project'** is built on which river?
योग्य उत्तर पर्याय 1 (प्रवरा नदी / Pravara River) आहे.
सविस्तर धरण व प्रकल्प विश्लेषण:
•
भंडारदरा धरण (विल्सन डॅम): अहमदनगर जिल्ह्यातील अकोले तालुक्यात प्रवरा नदीवर १९१० ते १९२६ दरम्यान बांधण्यात आलेले हे भारतातील अत्यंत जुन्या दगडी चिनाई पद्धतीच्या धरणांपैकी एक आहे.
•
वैशिष्ट्ये:
•
जलाशयाचे नाव: आर्थर लेक (Arthur Lake).
•
या धरणातून सोडल्या जाणाऱ्या पाण्यामुळे खाली प्रसिद्ध 'अम्ब्रेला फॉल' (Umbrella Fall) आणि पुढे 'रंधा धबधबा' (Randha Falls) निर्माण होतात.
•
हे धरण अहमदनगर जिल्ह्यातील आवर्षणग्रस्त भागातील शेतीसाठी, विशेषतः संगमनेर व श्रीरामपूर या साखर पट्ट्यातील उसाच्या शेतीसाठी वरदान ठरले आहे.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
गोदावरी नदी: गंगापूर धरण (नाशिक) व जायकवाडी धरण (छत्रपती संभाजीनगर).
•
भीमा नदी: उजनी धरण (सोलापूर).
•
कृष्णा नदी: धोम धरण (सातारा).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
प्रवरा नदीवर भंडारदरा धरणाच्या खाली निळवंडे येथे 'उर्ध्व प्रवरा प्रकल्प' (निळवंडे धरण) नव्याने कार्यान्वित करण्यात आला आहे, ज्याचे कालवे बंदिस्त पाईपलाईन स्वरूपाचे आहेत.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 1 (Pravara River).
Detailed Hydro Project Analysis:
•
Bhandardara Dam (Wilson Dam): Constructed between 1910 and 1926 across the Pravara River in Akole taluka of Ahmednagar (Ahilyanagar) district, it is one of the oldest stone masonry dams in India.
•
Salient Features:
•
Reservoir Name: Arthur Lake.
•
The spillway discharges create the iconic tourist attraction 'Umbrella Fall', while further downstream on the Pravara River lies the spectacular 'Randha Falls' (~45 m drop).
•
It serves as the primary irrigation source for the rich sugarcane belt of Sangamner, Rahata, and Shrirampur.
Distractor Analysis:
•
Godavari River: Hosts Gangapur Dam (Nashik) and Jayakwadi Dam (Chhatrapati Sambhajinagar).
•
Bhima River: Hosts Ujani Dam (Solapur).
•
Krishna River: Hosts Dhom Dam (Satara).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Downstream of Bhandardara on the Pravara River lies the newly commissioned Nilwande Dam (Upper Pravara Project), featuring a modern pressurized piped distribution network.