मूलभूत हक्कांच्या संदर्भात बरोबर असलेली विधाने: अ) ते न्यायालयामार्फत प्रत्यक्षात आणता येतात. ब) ते निरंकुश/अनिर्बंध आहेत. क) काही हक्क वगळता, राष्ट्रीय आणीबाणीच्या काळात ते स्थगित करता येतात. ड) ते केवळ भारतीय नागरिकांसाठी आहेत. पर्यायी उत्तरे :
EN
Correct statements regarding Fundamental Rights:
a) They are enforceable through courts.
b) They are absolute.
c) Barring certain rights, they can be suspended during a National Emergency.
d) They are exclusively for Indian citizens.
Alternative answers:
1) a, c, d
2) a, b, c
3) a, c
4) a, d
अचूक उत्तर: पर्याय (3) अ, क
सविस्तर विश्लेषण:
•
विधान अ बरोबर आहे: मूलभूत हक्क हे न्यायप्रविष्ट (Justiciable) आहेत; त्यांच्या संरक्षणासाठी नागरिक कलम 32 अन्वये सर्वोच्च न्यायालयात व कलम 226 अन्वये उच्च न्यायालयात दाद मागू शकतात.
•
विधान ब चुकीचे आहे: मूलभूत हक्क निरंकुश/अनिर्बंध (absolute) नाहीत; ते मर्यादित असून राज्यसंस्था सार्वजनिक हित, सुव्यवस्था इत्यादींसाठी त्यावर वाजवी बंधने (reasonable restrictions) घालू शकते.
•
विधान क बरोबर आहे: कलम 20 (दोषसिद्धीबाबत संरक्षण) आणि कलम 21 (जीवित व वैयक्तिक स्वातंत्र्य) हे दोन हक्क वगळता, राष्ट्रीय आणीबाणीच्या काळात कलम 358 व 359 अन्वये मूलभूत हक्क स्थगित केले जाऊ शकतात.
•
विधान ड चुकीचे आहे: मूलभूत हक्क केवळ भारतीय नागरिकांसाठी नाहीत; कलमे 14, 20, 21, 21A, 22, 23, 24, 25-28 हे हक्क परकीय नागरिकांनाही उपलब्ध आहेत.
त्यामुळे अ आणि क ही विधाने बरोबर आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: मूलभूत हक्कांची मुख्य वैशिष्ट्ये: ते निरंकुश नसून मर्यादित आहेत; न्यायप्रविष्ट आहेत; संविधानाने हमी दिलेली आहे; आणि आणीबाणीत निलंबित होऊ शकतात (कलम 20 व 21 चा अपवाद वगळता).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) a, c
Detailed Analysis:
•
Statement a is correct: Fundamental Rights are justiciable and enforceable through the Supreme Court (Art 32) and High Courts (Art 226).
•
Statement b is incorrect: Fundamental Rights are not absolute; they are qualified and subject to reasonable restrictions in the public interest.
•
Statement c is correct: Barring Articles 20 and 21, Fundamental Rights can be suspended during the operation of a National Emergency under Articles 358 and 359.
•
Statement d is incorrect: Several Fundamental Rights (Articles 14, 20, 21, 21A, 22, 23, 24, 25-28) apply to foreigners as well, not exclusively to Indian citizens.
Hence, statements a and c are correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Fundamental Rights are qualified (not absolute), justiciable, defendable against state excess, and suspendable during emergencies (excluding Articles 20 and 21).