🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
पर्यावरण व जैवविविधता Maharashtra Zilla Parishad Bharti (ZP) 2024 MEDIUM

गंभीर संकटात सापडलेला आणि उडणाऱ्या पक्ष्यांमधील सर्वात वजनदार पक्षी असणारा 'माळढोक' (Great Indian Bustard - गोडावण) हा प्रामुख्याने कोणत्या राज्याचा राज्य पक्षी व मुख्य अधिवास आहे?

EN Critically endangered and celebrated as one of the heaviest flying birds on Earth, the Great Indian Bustard (Godawan) is natively conserved as the state bird of which Indian state?
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
बिहार
Bihar
B
सिक्कीम
Sikkim
C
उत्तर प्रदेश
Uttar Pradesh
D
राजस्थान (थार वाळवंट)
Rajasthan
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (4) राजस्थान (थार वाळवंट)

माळढोक पक्षी व संवर्धन विश्लेषण:

• माळढोक (Great Indian Bustard - Ardeotis nigriceps):
• हा राजस्थानचा अधिकृत राज्य पक्षी आहे, ज्याला स्थानिक मारवाडी भाषेत 'गोडावण' म्हणतात.
• हा जगातील सर्वात जड उडणाऱ्या पक्ष्यांपैकी एक आहे (वजन १५ किलोपर्यंत).
• जगात शिल्लक असलेल्या एकूण माळढोक पक्ष्यांपैकी सुमारे ९५% पक्षी राजस्थानमधील जैसलमेर आणि बारमेरच्या थार वाळवंटात (डेझर्ट नॅशनल पार्क) आढळतात.
• उच्च दाबाच्या वीज वाहक तारांशी धडकल्यामुळे (Power line collisions) यांची संख्या वेगाने घटली असून आज जगात १५० पेक्षाही कमी पक्षी शिल्लक आहेत.

इतर पर्यायांचे विश्लेषण:

• बिहार, सिक्कीम किंवा उत्तर प्रदेशात माळढोकचे नैसर्गिक अधिवास नाही.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: IUCN रेड लिस्टनुसार माळढोक हा 'गंभीर संकटात सापडलेला' (Critically Endangered) पक्षी आहे. महाराष्ट्रात सोलापूर आणि अहमदनगर जिल्ह्यांच्या सीमेवर 'माळढोक पक्षी अभयारण्य' (नानज) स्थित आहे.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (4) Rajasthan

Avian Conservation & The Great Indian Bustard:

• Great Indian Bustard (Ardeotis nigriceps):
• Officially designated as the State Bird of Rajasthan, known locally as Godawan.
• One of the world's heaviest flying avian species (males weighing up to 15 kg).
• Over 95% of the world's surviving population is concentrated in the arid scrub grasslands of the Thar Desert inside Desert National Park (Jaisalmer and Barmer, Rajasthan).
• Collision with overhead high-voltage power transmission lines has driven the species to the brink of extinction (under 150 birds remaining globally).

Analysis of Other Options:

• Absent from Bihar, Sikkim, or Uttar Pradesh.
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: Listed as 'Critically Endangered' by the IUCN, Maharashtra also conserves the species at the Great Indian Bustard Sanctuary (Nannaj) spanning Solapur and Ahmednagar.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) बिहार (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) सिक्कीम (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) उत्तर प्रदेश (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (4) राजस्थान (थार वाळवंट) (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (4) राजस्थान (थार वाळवंट)**[/gold]
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: पर्यावरण भूगोल, परिसंस्था रचना व अन्नसाखळी

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'पर्यावरण भूगोल, परिसंस्था रचना व अन्नसाखळी' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: पर्यावरण व जैवविविधता विषयांतर्गत 'पर्यावरण भूगोल, परिसंस्था रचना व अन्नसाखळी' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: पर्यावरण व जैवविविधता विषयातील 'पर्यावरण भूगोल, परिसंस्था रचना व अन्नसाखळी' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'पर्यावरण भूगोल, परिसंस्था रचना व अन्नसाखळी' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →