डलहौसीचे साम्राज्यवादी धोरण, तैनाती फौज, दत्तक वारसा नामंजूर ही 1857 च्या उठावाची _______ कारणे होती.
EN
Dalhousie’s policies of Imperialism, Subsidiary Alliance System and Doctrine of Lapse were the_______causes of the Revolt of 1857.
✅ उत्तर: राजकीय आहे.
📌 प्रमुख घटक:
•
डलहौसीचे साम्राज्यवादी धोरण, तैनाती फौज, दत्तक वारसा नामंजूर ही 1857 उठावाची राजकीय कारणे होती.
•
1857 च्या सैन्य विद्रोहाची 4 प्रमुख कारणे राजकीय, आर्थिक, लष्करी आणि सामाजिक कारणांवर आधारित होती.
📘 अतिरिक्त माहिती:
•
दत्तक वारसा नामंजूरच्या सिद्धांतानुसार, जर कोणताही भारतीय शासक पुरुष वारस न ठेवता मरण पावला, तर त्याचे राज्य आपोआप इंग्रजांच्या ताब्यात गेले पाहिजे.
•
लॉर्ड डलहौसी याने 1848 ते 1856 या काळात भारताचा गव्हर्नर-जनरल असताना,दत्तक वारसा नामंजूर हे विलयीकरण धोरण होते. ब्रिटीश सर्वक्षेष्ठत्वाचा विस्तारासाठी ते प्रशासकीय धोरण म्हणून वापरले गेले होते.
•
1857 च्या विद्रोहाला कारणीभूत ठरलेल्या मूलभूत घटकांपैकी दत्तक वारसा नामंजूर सिद्धांत हा एक होता.
•
गव्हर्नर जनरल असलेल्या डलहौसीने याची सुरुवात केली होती.
•
या धोरणांतर्गत संलग्नकेलेली राज्ये कालक्रमानुसार खाली दिली आहेत:
•
सातारा - 1848
•
जैतपूर -1849
•
संबलपूर -1849
•
बघत - 1850
•
उदयपूर - 1852
•
झाशी- 1853
•
नागपूर - 1854
•
दक्षिण आशियाई इतिहासातील तैनाती फौज ही भारतीय राज्य आणि युरोपियन ईस्ट इंडिया कंपनी यांच्यातील एक मांडलिक युती होती.
•
तैनाती फौज प्रणाली फ्रेंच ईस्ट इंडिया कंपनीचा गव्हर्नर जोसेफ फ्रँकोइस डुप्लेक्स याने सुरू केली होती, ज्याने 1740 च्या उत्तरार्धात हैदराबादच्या निजाम आणि कर्नाटकातील इतर भारतीय राजपुत्रांशी हा करार केला होता.
•
गव्हर्नर-जनरल (1798-1805) लॉर्ड वेलस्ली याने भारतात ब्रिटीश साम्राज्याची स्थापना करण्यासाठी वापरलेले "अ-हस्तक्षेप धोरण" ही तैनाती फौज प्रणाली होती.
•
"तैनाती फौज" हा शब्द फ्रेंच गव्हर्नर डुप्लेक्सने सादर केला होता आणि सर्वप्रथम लॉर्ड वेलस्ली याने वापरला होता ज्याने "अ-हस्तक्षेप" धोरण प्रभावीपणे संस्थात्मक केले ज्याने अशा जवळपास 100 करारांवर स्वाक्षरी करून नवाब आणि निजामचे तैनाती फौजेचे सहयोगी बनवले.
•
तैनाती फौजेमध्ये, रियासतदारांना प्रथम कंपनीच्या अधिकार्‍यांची परवानगी न घेता इतर कोणत्याही भारतीय शासकाशी कोणतीही वाटाघाटी आणि करार करण्यास मनाई होती.
•
त्यांना कोणतेही तैनात सैन्य बाळगण्याची मनाई होती.
•
त्याऐवजी त्यांना युरोपियन कंपन्यांचे सैन्य संरक्षण दिले जात होते, ज्याचा देखभालीचा खर्च संबंधित रियासत करत असे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
✅ Answer: Political.
📌 Key Highlights:
•
Dalhousie’s policies of Imperialism, Subsidiary Alliance System and Doctrine of Lapse were the political causes of the Revolt of 1857.
•
The 4 major causes of the sepoy mutiny in 1857 were based on political, economic, military & social causes.
📘 Additional Context:
•
As per the Doctrine of Lapse, if any Indian ruler died without having left a male heir, then his kingdom must automatically turn over to the British.
•
The Doctrine of Lapse was an annexation policy followed widely by Lord Dalhousie when he was India’s Governor-General from 1848 to 1856. It was used as an administrative policy for the extension of British Paramountcy.
•
The Doctrine of Lapse was one of the underlying factors that led to the revolt of 1857.
•
It was introduced by Dalhousie who was the Governor-General.
•
The states that were annexed under this policy are given below in chronological order:
•
Satara - 1848
•
Jaitpur - 1849
•
Sambalpur - 1849
•
Baghat - 1850
•
Udaipur - 1852
•
Jhansi - 1853
•
Nagpur - 1854
•
A subsidiary alliance, in South Asian history, was a tributary alliance between an Indian state and a European East India Company.
•
The system of subsidiary alliances was pioneered by the French East India Company governor Joseph François Dupleix, who in the late 1740s established treaties with the Nizam of Hyderabad and other Indian princes in the Carnatic.
•
The Subsidiary Alliance System was “Non-Intervention Policy” used by Lord Wellesley who was the Governor-General (1798-1805) to establish the British Empire in India.
•
The term "Subsidiary Alliance" was introduced by French Governor DupleixIt and was firstly used by Lord Wellesley who effectively institutionalized the policy of “non-intervention” which made the Nawab and Nizams subsidiary allies by signing almost 100 such treaties.
•
In a Subsidiary Alliance, princely rulers were forbidden from making any negotiations and treaty with any other Indian ruler without first making inquires to Company officials.
•
They were also forbidden from maintaining any standing armies.
•
They were instead to be protected by the troops of the European companies, paying for their upkeep.