'दिनबंधु स्थिर घुमट प्रारूप, हे ...... चे प्रारूप आहे.
EN
'Deenabandhu Fixed Dome Model' is a model of:
योग्य उत्तर: पर्याय (४) बायोगॅस संयंत्र (Biogas plant)
स्पष्टीकरण:
•
दिनबंधू प्रारूप (Deenabandhu Biogas Model):
•
हे भारतातील ग्रामीण भागामध्ये घरगुती बायोगॅस निर्मितीसाठी अत्यंत लोकप्रिय असलेले स्थिर घुमट (Fixed Dome) बायोगॅस संयंत्र आहे.
•
विकास: हे मॉडेल १९८४ मध्ये AFPRO (Action for Food Production) या संस्थेने विकसित केले.
•
वैशिष्ट्ये:
•
हे संयंत्र संपूर्णपणे विटा, वाळू आणि सिमेंटच्या साहाय्याने जमिनीखाली एका गोलाकार घुमटाच्या (Dome shape) आकारात बांधले जाते.
•
यात लोखंडी गॅस होल्डर नसतो, त्यामुळे गंज पकडण्याची समस्या नसते आणि बांधकामाचा खर्च पारंपरिक 'केव्हीआयसी' (KVIC) फ्लोटिंग डोम मॉडेलपेक्षा ३० ते ४० टक्क्यांनी कमी असतो.
•
पर्याय १, २ आणि ३ चुकीचे आहेत; दिनबंधू हे बायोगॅस संयंत्राचे प्रसिद्ध प्रारूप आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
बायोगॅसमध्ये मुख्यत्वे मिथेन ($CH_4$ - ५५% ते ६५%) आणि कार्बन डायऑक्साइड ($CO_2$ - ३०% ते ४०%) वायू असतो. भारतामध्ये बायोगॅस प्रसारासाठी 'राष्ट्रीय बायोगॅस आणि सेंद्रिय खत कार्यक्रम' (NNDBM) राबवला जातो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) Biogas plant
Explanation:
•
Deenabandhu Fixed Dome Model: One of India's most successful and cost-effective designs for domestic family-type biogas plants.
•
Origin & Construction: Designed in 1984 by AFPRO (Action for Food Production) and promoted by the Ministry of New and Renewable Energy (MNRE).
•
Design Features:
•
Built underground using bricks and cement mortar shaped as a hemisphere with a curved bottom and top dome.
•
Replaces expensive movable steel floating gas holders (used in traditional KVIC models) with a stationary masonry brick dome, saving 30–40% in capital construction costs and eliminating corrosion.
•
Options 1, 2, and 3 are distractors.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Biogas primarily consists of Methane ($CH_4$, 55–65%) and Carbon Dioxide ($CO_2$, 35–40%). It burns with a clean, smokeless blue flame with a high calorific value (~20 MJ/$m^3$).