एकोणिसाव्या शतकाच्या मध्यात इंग्लंडमध्ये आयोजित केल्या जाणाऱ्या अत्यंत प्रतिष्ठेच्या 'इंडियन सिव्हिल सर्व्हिस' (ICS) परीक्षेसाठी निवड होण्याची क्षमता असूनही, प्रचंड गरिबी आणि प्रवासाच्या खर्चाअभावी खालीलपैकी कोणत्या अत्यंत बुद्धिमान मुंबईकर युवकास ही परीक्षा देता आली नाही?
EN
Despite possessing brilliant intellectual ability to qualify for the prestigious Indian Civil Service (ICS) examination conducted in England in the mid-19th century, which talented youth from Bombay was unable to appear solely due to lack of financial resources for travel?
योग्य उत्तर: पर्याय (१) - रुस्तमजी हिरजी वाडिया (Rustomji Hirji Wadia).
विश्लेषण:
•
पर्याय (१) योग्य आहे: १८५३ च्या सनदी कायद्याने आयसीएस परीक्षेसाठी खुली स्पर्धा सुरू केली, परंतु ही परीक्षा केवळ लंडनमध्येच घेतली जात असे. रुस्तमजी हिरजी वाडिया हे मुंबईतील अत्यंत प्रतिभावान आणि बुद्धिमान युवक होते. त्यांची गुणवत्ता आयसीएस परीक्षेसाठी सिद्ध झाली होती, परंतु इंग्लंडला जाण्यासाठी लागणारा प्रचंड खर्च व आर्थिक विपन्नावस्था यामुळे त्यांना या परीक्षेस बसता आले नाही.
•
या घटनेवरून मुंबईतील नेत्यांनी आणि बॉम्बे असोसिएशनने लंडनप्रमाणेच भारतातही एकाच वेळी (Simultaneous Examinations) ही परीक्षा घेण्याची मागणी ब्रिटिश सरकारकडे तीव्रतेने मांडली होती.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (२) अयोग्य: सर जमशेटजी जीजीभाई हे मुंबईतील अग्रगण्य दानशूर उद्योगपती होते.
•
पर्याय (३) अयोग्य: दादाभाई नौरोजी हे स्वतः लंडनमध्ये प्राध्यापक व व्यापारी म्हणून गेले होते.
•
पर्याय (४) अयोग्य: विनायक शंकरशेट हे नाना शंकरशेट यांचे सधन पुत्र होते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
भारतातून सर्वप्रथम आयसीएस परीक्षा उत्तीर्ण होणारे भारतीय सत्येंद्रनाथ टागोर (१८६३) हे होते. १८९३ मध्ये ब्रिटिश संसदेने भारतात एकाच वेळी परीक्षा घेण्याचा ठराव संमत केला होता, परंतु त्याची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी १९२२ पासून (अलाहाबाद) सुरू झाली.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) - Rustomji Hirji Wadia.
Analysis:
•
Option (1) is correct: When the Charter Act of 1853 introduced open competitive exams for the Indian Civil Service (ICS) in London, travel across the seas was prohibitively expensive for middle-class Indians. Rustomji Hirji Wadia was a remarkably bright scholar from Bombay who was deemed fully capable of clearing the examination, but sheer poverty and absence of funds prevented him from traveling to England.
•
This stark tragedy was cited by Bombay reformers to petition the British Crown for holding simultaneous examinations in India.
Analysis of Other Options:
•
Option (2) is incorrect: Sir Jamshetji Jeejeebhoy was an extraordinarily wealthy merchant prince and philanthropist.
•
Option (3) is incorrect: Dadabhai Naoroji relocated to London as a partner in Cama & Co. and professor at University College London.
•
Option (4) is incorrect: Vinayak Shankarsheth was the affluent heir of Jagannath Shankarsheth.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The first Indian to successfully qualify for the ICS was Satyendranath Tagore in 1863. Simultaneous examinations in India and Britain eventually commenced in 1922 in Allahabad.