🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

एकोणिसाव्या शतकाच्या मध्यात इंग्लंडमध्ये आयोजित केल्या जाणाऱ्या अत्यंत प्रतिष्ठेच्या 'इंडियन सिव्हिल सर्व्हिस' (ICS) परीक्षेसाठी निवड होण्याची क्षमता असूनही, प्रचंड गरिबी आणि प्रवासाच्या खर्चाअभावी खालीलपैकी कोणत्या अत्यंत बुद्धिमान मुंबईकर युवकास ही परीक्षा देता आली नाही?

EN Despite possessing brilliant intellectual ability to qualify for the prestigious Indian Civil Service (ICS) examination conducted in England in the mid-19th century, which talented youth from Bombay was unable to appear solely due to lack of financial resources for travel?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

रुस्तमजी हिरजी वाडिया (Rustomji Hirji Wadia)

Rustomji Hirji Wadia

सर जमशेटजी जीजीभाई (Sir Jamshetji Jeejeebhoy)

Sir Jamshetji Jeejeebhoy

दादाभाई नौरोजी (Dadabhai Naoroji)

Dadabhai Naoroji

विनायक जगन्नाथ शंकरशेट (Vinayak Jagannath Shankarsheth)

Vinayak Jagannath Shankarsheth

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (१) - रुस्तमजी हिरजी वाडिया (Rustomji Hirji Wadia).

विश्लेषण:

• पर्याय (१) योग्य आहे: १८५३ च्या सनदी कायद्याने आयसीएस परीक्षेसाठी खुली स्पर्धा सुरू केली, परंतु ही परीक्षा केवळ लंडनमध्येच घेतली जात असे. रुस्तमजी हिरजी वाडिया हे मुंबईतील अत्यंत प्रतिभावान आणि बुद्धिमान युवक होते. त्यांची गुणवत्ता आयसीएस परीक्षेसाठी सिद्ध झाली होती, परंतु इंग्लंडला जाण्यासाठी लागणारा प्रचंड खर्च व आर्थिक विपन्नावस्था यामुळे त्यांना या परीक्षेस बसता आले नाही.

• या घटनेवरून मुंबईतील नेत्यांनी आणि बॉम्बे असोसिएशनने लंडनप्रमाणेच भारतातही एकाच वेळी (Simultaneous Examinations) ही परीक्षा घेण्याची मागणी ब्रिटिश सरकारकडे तीव्रतेने मांडली होती.

इतर पर्यायांचे विश्लेषण:

• पर्याय (२) अयोग्य: सर जमशेटजी जीजीभाई हे मुंबईतील अग्रगण्य दानशूर उद्योगपती होते.

• पर्याय (३) अयोग्य: दादाभाई नौरोजी हे स्वतः लंडनमध्ये प्राध्यापक व व्यापारी म्हणून गेले होते.

• पर्याय (४) अयोग्य: विनायक शंकरशेट हे नाना शंकरशेट यांचे सधन पुत्र होते.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

भारतातून सर्वप्रथम आयसीएस परीक्षा उत्तीर्ण होणारे भारतीय सत्येंद्रनाथ टागोर (१८६३) हे होते. १८९३ मध्ये ब्रिटिश संसदेने भारतात एकाच वेळी परीक्षा घेण्याचा ठराव संमत केला होता, परंतु त्याची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी १९२२ पासून (अलाहाबाद) सुरू झाली.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (1) - Rustomji Hirji Wadia.

Analysis:

• Option (1) is correct: When the Charter Act of 1853 introduced open competitive exams for the Indian Civil Service (ICS) in London, travel across the seas was prohibitively expensive for middle-class Indians. Rustomji Hirji Wadia was a remarkably bright scholar from Bombay who was deemed fully capable of clearing the examination, but sheer poverty and absence of funds prevented him from traveling to England.

• This stark tragedy was cited by Bombay reformers to petition the British Crown for holding simultaneous examinations in India.

Analysis of Other Options:

• Option (2) is incorrect: Sir Jamshetji Jeejeebhoy was an extraordinarily wealthy merchant prince and philanthropist.

• Option (3) is incorrect: Dadabhai Naoroji relocated to London as a partner in Cama & Co. and professor at University College London.

• Option (4) is incorrect: Vinayak Shankarsheth was the affluent heir of Jagannath Shankarsheth.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

The first Indian to successfully qualify for the ICS was Satyendranath Tagore in 1863. Simultaneous examinations in India and Britain eventually commenced in 1922 in Allahabad.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) रुस्तमजी हिरजी वाडिया (Rustomji Hirji Wadia) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: पर्याय (१) - रुस्तमजी हिरजी वाडिया (Rustomji Hirji Wadia).

⚠️ पर्याय (2) सर जमशेटजी जीजीभाई (Sir Jamshetji Jeejeebhoy) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) दादाभाई नौरोजी (Dadabhai Naoroji) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) विनायक जगन्नाथ शंकरशेट (Vinayak Jagannath Shankarsheth) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book युरोपियनांचे भारतात आगमन

१४५३ मध्ये ऑटोमन तुर्कांनी कॉन्स्टँटिनोपल (इस्तंबूल) जिंकल्यामुळे युरोपातील पूर्वेकडे जाणाऱ्या खुशकीच्या व्यापारी मार्गावर तुर्कांचे नियंत्रण आले. परिणामी युरोपियन दर्यावर्दींनी भारताकडे येणाऱ्या नवीन सागरी मार्गांचा शोध सुरू केला.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	१४९८ मध्ये पोर्तुगीज खलाशी 'वास्को-द-गामा' आफ्रिकेला वळसा घालून कालिकत (केरळ) बंदरात पोहोचला. कालिकतचा राजा 'झामोरीन'ने त्याचे स्वागत केले.
2	भारतात येणारा पहिला युरोपियन पोर्तुगीज होते (१४९८) आणि भारतातून सर्वात शेवटी जाणारेही पोर्तुगीजच होते (१९६१ - गोवा मुक्ती).
3	फ्रान्सिस्को-द-अल्मेडा हा पहिला पोर्तुगीज गव्हर्नर होता. त्याने 'निळे पाणी धोरण' (Blue Water Policy) राबवले.
4	अल्फांसो-द-अल्बुकर्क याने १५१० मध्ये विजापूरच्या आदिलशहाकडून 'गोवा' जिंकून घेतले. त्याला भारतातील पोर्तुगीज सत्तेचा खरा संस्थापक मानले जाते.
5	३१ डिसेंबर १६०० रोजी इंग्लंडची राणी एलिझाबेथ पहिली हिने ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीला पूर्वेकडील देशांशी व्यापाराची सनद दिली.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'रुस्तमजी हिरजी वाडिया (Rustomji Hirji Wadia)' हे असून ते 'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन