भारताच्या संविधानाच्या अंतर्गत विषय आणि सूची यांच्या जोड्यांपैकी कोणती जोडी अयोग्य आहे, ते ठरवा.
EN
Determine which of the following pairs of subject and list under the Constitution of India is incorrectly matched:
योग्य उत्तर: पर्याय २ (स्टॉक एक्सचेंज --- समवर्ती सूची)
स्पष्टीकरण:
दिलेल्या जोड्यांमधील अयोग्य (चुकीची) जोडी ओळखायची आहे:
१.
जोड्यांचे विश्लेषण:
•
जोडी १: जंगले --- समवर्ती सूची: योग्य (४२ व्या घटनादुरुस्ती १९७६ द्वारे जंगले/वने हा विषय समवर्ती सूचीतील नोंद १७A मध्ये टाकण्यात आला).
•
जोडी २: स्टॉक एक्सचेंज --- समवर्ती सूची: अयोग्य
•
'स्टॉक एक्सचेंज आणि वायदे बाजार' (Stock exchanges and futures markets) हा विषय केंद्र सूचीतील नोंद ४८ (Entry 48 of Union List) आहे.
•
संपूर्ण देशभरातील शेअर बाजारांवर (उदा. BSE, NSE) नियंत्रण ठेवण्याचे अधिकार केवळ केंद्र शासनाला आणि सेबीला (SEBI) आहेत. त्यामुळे ही जोडी चुकीची आहे.
•
जोडी ३: पोस्ट ऑफिस बचत बँक --- केंद्र सूची: योग्य (केंद्र सूचीतील नोंद ३९).
•
जोडी ४: सार्वजनिक आरोग्य --- राज्य सूची: योग्य (राज्य सूचीतील नोंद ६ - सार्वजनिक आरोग्य आणि स्वच्छता).
२.
निष्कर्ष:
•
जोडी २ अयोग्य जुळलेली आहे.
त्यामुळे अचूक उत्तर पर्याय २ आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
स्टॉक एक्सचेंज व वायदे बाजार $\rightarrow$ केंद्र सूची (Entry 48)
•
पोस्ट ऑफिस बचत बँक $\rightarrow$ केंद्र सूची (Entry 39)
•
बँकिंग व विमा $\rightarrow$ केंद्र सूची (Entry 45 व 47).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 2 (स्टॉक एक्सचेंज --- समवर्ती सूची - Stock Exchange --- Concurrent List)
Explanation:
The question asks to identify the incorrectly matched pair under the Seventh Schedule:
1.
Evaluation of Pairs:
•
Pair 1 (Forests --- Concurrent List): Correct. Transferred from State to Concurrent List (Entry 17A) by the 42nd Amendment, 1976.
•
Pair 2 (Stock Exchange --- Concurrent List): INCORRECT. Stock exchanges and futures markets fall exclusively under the Union List (Entry 48). The regulatory regime (SEBI, securities contracts) is purely federal.
•
Pair 3 (Post Office Savings Bank --- Union List): Correct (Union List, Entry 39).
•
Pair 4 (Public Health --- State List): Correct (State List, Entry 6: *Public health and sanitation; hospitals and dispensaries*).
2.
Conclusion:
•
Pair 2 is the incorrect pair.
Hence, Option 2 is the correct answer.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Financial markets are strictly national:
•
*Stock exchanges & futures markets* $\rightarrow$ Union List (Entry 48)
•
*Banking* $\rightarrow$ Union List (Entry 45)