🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) MPSC Rajyaseva Prelims 2025 CSAT Paper-II 2025 MEDIUM

खालील उतारा काळजीपूर्वक वाचा आणि त्यावर आधारित विचारलेल्या प्रश्नाचे (प्र. क्र. ४६ ते ५०) योग्य उत्तर निवडा: अनादी काळापासून सुतारांना हे ठाऊक असावे की झाडांच्या खोडात गोलाकार कडी (वलये) असतात, ज्या लाकडात विशिष्ट रेषा आणि पोत (grain) निर्माण करतात. ॲरिस्टॉटलच्या सहकाऱ्यांनीही त्यांचा उल्लेख केला होता, परंतु झाड जसे वाढते तसे ते दरवर्षी एक नवीन कडे जोडते ही संकल्पना मांडणारी पहिली व्यक्ती लिओनार्डो दा विंची होती. आज आपल्याला समजते की जेव्हा वसंत ऋतू येतो आणि हिवाळ्यातील सुप्तावस्थेनंतर (dormancy) वनस्पती पुन्हा सजीव होतात, तेव्हा झाडाच्या सालीच्या आतील पेशींचे विभाजन सुरू होते. त्या मोठ्या, पातळ भिंतीच्या पेशी तयार करतात, ज्या फिकट रंगाच्या दिसतात आणि ज्यांना शास्त्रज्ञ 'अर्लीवूड' (early wood) म्हणतात. नंतरच्या काळात वाढ मंदावते आणि पेशी लहान व जाड भिंतींच्या बनतात. या 'लेटवूड' (latewood) मुळे झाडाच्या खोडात गडद रंगाची वलये तयार होतात. लेटवूड तयार झाल्यानंतर, हिवाळ्यासाठी झाड पुन्हा सुप्तावस्थेत जाते आणि हे चक्र दरवर्षी पुनरावृत्ती होते. परिणामी अनेक प्रजातींच्या खोडात एकाआड एक गडद आणि फिकट पट्ट्यांची मालिका तयार होते, ज्यातील प्रत्येक जोडी एका वर्षाच्या वाढीचे प्रतिनिधित्व करते. हे परस्परविरोधी पट्टे सुचिपर्णी (conifers) वृक्षांमध्ये सर्वाधिक स्पष्ट दिसतात; समशीतोष्ण पानझडी प्रजातींमध्ये ते तितके स्पष्ट नसतात आणि अनेक उष्णकटिबंधीय झाडांमध्ये तर ते पूर्णपणे अनुपस्थित असतात.

झाडे ही सजीव अभिलेखागार (living archives) आहेत, जी केवळ त्यांच्या वयाचीच नोंद ठेवत नाहीत तर ज्या ज्या वर्षी वलय तयार झाले त्या प्रत्येक वर्षातील पर्जन्यमान आणि तापमानाची नोंदही आपल्या रचनेत साठवून ठेवतात. या नोंदीमध्ये जंगलातील वणवे, अकाली पडणारे धुके/हिम आणि झाडाने पर्यावरणातून शोषून घेतलेले रासायनिक घटक यांचे ठसेही समाविष्ट असू शकतात. त्यामुळे जर आपल्याला त्यांची रहस्ये उलगडण्याचे ज्ञान असेल, तर झाड त्याच्या उगमापासून त्याच्या आसपास घडलेल्या घडामोडींबद्दल बरीच माहिती सांगू शकते. लेखी इतिहास उपलब्ध होण्यापूर्वी काय घडले हे झाडे सांगू शकतात. तसेच आपल्या भविष्याबद्दल सांगण्यासारखेही त्यांच्याकडे बरेच काही आहे. झाडांमध्ये साठवलेल्या भूतकाळातील हवामानाच्या नोंदी आपल्याला हवामान निर्माण करणाऱ्या नैसर्गिक शक्ती समजून घेण्यास मदत करतात, ज्यामुळे आपल्याला भविष्याचे नियोजन करणे शक्य होते. गट 'A' मधील शब्दांच्या त्यांच्या गट 'B' मधील योग्य अर्थाशी जोड्या जुळवा.
Match the following words in A with their meanings in B.
AB a. archivei. raining snowing b. dormantii. trees shedding their leaves annually c. precipitationiii. a place where historical documents or records are kept d. deciduousiv. alive but not growing

EN Read the following passage carefully and answer the question (Q. No. 46 to 50): Carpenters from time immemorial must have known that tree trunks have rings, which give rise to the grain in a piece of wood. We find them mentioned by associates of Aristotle, but Leonardo da Vinci was the first person to suggest that as trees grow, they add a new ring every year. Today, we understand that when spring arrives and vegetation comes alive after the dormancy of winter, the cells just inside the bark of a tree start to divide. They produce large, thin-walled cells that we see as the light-coloured material scientists call earlywood. Later in the season, growth slows down and cells get smaller and thicker-walled. This so-called latewood looks darker and is what makes up the dark rings in a tree trunk. After latewood forms, the tree becomes dormant again for winter and the whole cycle repeats. The result is that many species carry in their trunks a series of alternating dark and light bands, each pair corresponding to a year's growth. These contrasting bands are most evident in conifers; distinctions between rings are not as pronounced in most temperate deciduous species and are absent in many tropical trees.

Trees are living archives, carrying within their structure a record not only of their age but also of precipitation and temperature for each year in which a ring was formed. The record might also include the marks of forest fires, early frosts and, incorporated into the wood itself, chemical elements the tree removed from its environment. Thus, if we only knew how to unlock its secrets, a tree could tell us a great deal about what was happening in its neighbourhood from the time of its beginning. Trees can tell us what was happening before written records became available. They also have a great deal to tell us about our future. The records of past climate that they contain can help us to understand the natural forces that produce our weather and this, in turn can help us plan. Match the following words in A with their meanings in B.
AB a. archivei. raining snowing b. dormantii. trees shedding their leaves annually c. precipitationiii. a place where historical documents or records are kept d. deciduousiv. alive but not growing
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
a-i, b-ii, c-iii, d-iv
B
a-iii, b-iv, c-i, d-ii
C
a-iv, b-iii, c-ii, d-i
D
a-ii, b-i, c-iv, d-iii
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर पर्याय २ (a-iii, b-iv, c-i, d-ii) आहे.

उताऱ्याच्या आधारे सविस्तर शब्दार्थ जुळवणी:

  • a. Archive (अभिलेखागार): ऐतिहासिक दस्तऐवज किंवा नोंदी ठेवण्याचे ठिकाण (iii. a place where historical documents or records are kept). उताऱ्यात झाडांना 'living archives' म्हटले आहे.
  • b. Dormant (सुप्त / अक्रिय): सजीव परंतु तात्पुरती वाढ थांबलेली अवस्था (iv. alive but not growing). हिवाळ्यात झाडे सुप्तावस्थेत जातात.
  • c. Precipitation (पर्जन्यवृष्टी): पाऊस किंवा बर्फवृष्टीच्या स्वरूपात पाणी पडणे (i. raining snowing).
  • d. Deciduous (पानझडी): दरवर्षी विशिष्ट ऋतूत पाने गाळणारी झाडे (ii. trees shedding their leaves annually).

योग्य जुळवणी: a - iii, b - iv, c - i, d - ii.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

इंग्रजी आकलन उताऱ्यांमध्ये वनस्पतीशास्त्र व भूगोलाशी संबंधित पारिभाषिक शब्दांवर थेट शब्दसंग्रह (Vocabulary) आधारित प्रश्न विचारले जातात.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 2 (a-iii, b-iv, c-i, d-ii)

Detailed Vocabulary Analysis:

  • a. Archive: A repository where historical records or documents are preserved (iii. a place where historical documents or records are kept).
  • b. Dormant: In a resting state; alive but temporarily inactive or non-growing (iv. alive but not growing).
  • c. Precipitation: Any moisture falling from clouds, primarily rain or snow (i. raining snowing).
  • d. Deciduous: Botanical classification for trees that shed foliage periodically/seasonally (ii. trees shedding their leaves annually).

Matching sequence: a-iii, b-iv, c-i, d-ii.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Match-the-following vocabulary items are high-yield; identifying just two confident pairings (e.g., dormant = alive but not growing, archive = records repository) often immediately singles out the unique option.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) a-i, b-ii, c-iii, d-iv (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
✓ पर्याय (2) a-iii, b-iv, c-i, d-ii (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर पर्याय २ (a-iii, b-iv, c-i, d-ii) आहे.
⚠️ पर्याय (3) a-iv, b-iii, c-ii, d-i (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) a-ii, b-i, c-iv, d-iii (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (CSAT) पेपर-२' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट
राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (CSAT-२)
quiz 80 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (CSAT) पेपर-२

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (CSAT) पेपर-२' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (CSAT) पेपर-२' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (CSAT) पेपर-२' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (CSAT) पेपर-२' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →