खालील उतारा काळजीपूर्वक वाचा आणि त्यावर आधारित विचारलेल्या प्रश्नांची (प्र. ३६ ते ४०) योग्य उत्तरे द्या:
'जागतिक पर्यावरण बदल'
मानवी लोकसंख्या झपाट्याने वाढत आहे. १९९९ मध्ये तिने ६ अब्जांचा टप्पा ओलांडला. संसाधनांचा दरडोई वापर खूप पटींनी वाढला आहे (उदा. २५ लिटर गोड्या पाण्याचा वापर २५० लिटर प्रति दिन पर्यंत वाढला आहे). यामुळे पृथ्वीवरील जीवन साहाय्यक प्रणालीवर ताण आला आहे आणि जागतिक स्तरावर अनेक पर्यावरणीय बदल घडून आले आहेत.
(i) १९०० च्या दशकात जगाच्या क्षेत्रफळाच्या ५०%, १९५० च्या दशकात ४०% आणि २००० च्या दशकात ३०% पेक्षा कमी भूभागावर वन क्षेत्र होते. यामुळे वाळवंटीकरण, अनियमित पर्जन्यमान वाढले आहे, अधिक पूर येत आहेत, मातीची धूप वाढली आहे, नद्यांमधील बारमाही प्रवाह कमी झाला आहे. भूजल कमी झाले आहे त्यामुळे दुष्काळ वाढला आहे.
(ii) अधिकाधिक लोक नगरे आणि शहरांमध्ये स्थलांतरित होत आहेत. झोपडपट्ट्यांची संख्या वाढत आहे आणि परिणामी अस्वच्छता आणि प्रदूषण वाढले आहे.
(iii) घन कचऱ्याच्या प्रमाणात वाढ.
(iv) औद्योगिक कचरा व प्रदूषकांच्या प्रमाणात वाढ.
(v) पाणवठे आणि अन्नसाखळीमध्ये खते आणि कीटकनाशकांच्या प्रवेशामध्ये वाढ.
(vi) जिवाश्म इंधनाच्या वापराच्या उच्च दरामुळे वातावरणात कार्बन डाय ऑक्साईड, सल्फर डाय ऑक्साईड आणि इतर अनेक वायू आणि रसायने मिसळत आहेत ज्यामुळे आम्ल पाऊस, ओझोनचा ऱ्हास, जागतिक तापमान वाढ आणि वारंवार धुकेयुक्त हवामान निर्माण होत आहे.
हरीतगृह परिणाम हा हरीतगृहामध्ये सौरकिरणोत्सर्गास परवानगी देऊन आढळणारा एक तापमानवाढ प्रभाव आहे. परंतु काचेचे फलक, पाण्याची वाफ आणि कार्बन डाय ऑक्साईडमुळे लांब लहरी उष्णतेच्या विकिरणांना बाहेर जाण्यास प्रतिबंध होतो. त्यामुळे समशीतोष्ण भागात उष्णकटिबंधीय वनस्पती वाढविण्यासाठी हरीतगृहाचा वापर केला जातो. हरीतगृहातील उष्णता एक तास किंवा त्याहून अधिक काळ सूर्यप्रकाशात पार्क केलेल्या कारच्या आतील भागासारखीच असते. या घटनेमुळे धूळयुक्त / आर्द्र / ढगाळ रात्री अधिक उबदार होतात.
1999 साली मानवी लोकसंख्या किती होती ?
EN
Read the following passage carefully and answer the questions (Q. 36 to 40):
'Global Environmental Changes'
Human population has been growing rapidly. It has crossed the 6 billion mark in 1999. Per capita consumption of resources has increased many times over (e.g. 25 litres of fresh water to 250 litres/day). This has strained the life-supporting system of Earth and brought about a number of environmental changes on a global scale.
(i) Forest cover of the world was 50% of land area in the decade of 1900, 40% of land in the decade of 1950s and less than 30% in the decade of 2000. It has resulted in increased desertification, irregular rainfall, more floods, increased soil erosion, loss of perennial flow in rivers, reduced groundwater and therefore, increased drought.
(ii) More and more people are migrating to towns and cities. There is a rise in the number of slums and consequently, an increase in filth and pollution.
(iii) Increase in quantity of solid wastes.
(iv) Rise in industrial wastes and pollutants.
(v) Increased entry of fertilizers and pesticides into water bodies and food chains.
(vi) High rate of consumption of fossil fuels is adding CO2, SO2 and a number of other gases and chemicals into the atmosphere, causing acid rain, ozone depletion, global warming and frequent foggy weather.
Greenhouse Effect is a warming effect found in a greenhouse by allowing solar radiations to pass in, but preventing long-wave heat radiations to pass out due to glass panes, water vapour and carbon dioxide. Because of it, greenhouses are used for growing tropical plants in temperate areas. Greenhouse warm-up is similar to the inside of a car parked in the sun for an hour or so. Dusty/humid/cloudy nights are warmer due to this phenomenon. How much was the human population in 1999 ?
Human population has been growing rapidly. It has crossed the 6 billion mark in 1999. Per capita consumption of resources has increased many times over (e.g. 25 litres of fresh water to 250 litres/day). This has strained the life-supporting system of Earth and brought about a number of environmental changes on a global scale.
(i) Forest cover of the world was 50% of land area in the decade of 1900, 40% of land in the decade of 1950s and less than 30% in the decade of 2000. It has resulted in increased desertification, irregular rainfall, more floods, increased soil erosion, loss of perennial flow in rivers, reduced groundwater and therefore, increased drought.
(ii) More and more people are migrating to towns and cities. There is a rise in the number of slums and consequently, an increase in filth and pollution.
(iii) Increase in quantity of solid wastes.
(iv) Rise in industrial wastes and pollutants.
(v) Increased entry of fertilizers and pesticides into water bodies and food chains.
(vi) High rate of consumption of fossil fuels is adding CO2, SO2 and a number of other gases and chemicals into the atmosphere, causing acid rain, ozone depletion, global warming and frequent foggy weather.
Greenhouse Effect is a warming effect found in a greenhouse by allowing solar radiations to pass in, but preventing long-wave heat radiations to pass out due to glass panes, water vapour and carbon dioxide. Because of it, greenhouses are used for growing tropical plants in temperate areas. Greenhouse warm-up is similar to the inside of a car parked in the sun for an hour or so. Dusty/humid/cloudy nights are warmer due to this phenomenon. How much was the human population in 1999 ?