खालील उतारा काळजीपूर्वक वाचा आणि त्यावर आधारित विचारलेल्या प्रश्नांची (प्र. ४१ ते ४५) योग्य उत्तरे द्या:
कलावंताला आपल्या आयुष्यात जे निरनिराळे बरे-वाईट अनुभव येतात, त्यांचा त्याने निर्माण केलेल्या कलेच्या आविष्काराशी जवळचा संबंध असतो, असे म्हणतात. एकदा बर्नार्ड शॉ याला कुणीतरी विचारले, "तुम्ही आपले आत्मचरित्र का लिहीत नाही ?" त्यावर शॉ हसून म्हणाला, "इतकी वर्षे माझ्या लेखनातून मी दुसरे काय करतो आहे मग ?" ज्याच्या साहित्यामधून त्याच्या खासगी जीवनाचा काही मागमूस लागत नाही असा शेक्सपियरसारखा प्रतिभावंत एखादाच ! बहुतेक प्रतिभासंपन्न कलावंतांच्या कलेचा त्यांच्या प्रत्यक्ष जीवनानुभवांशी काही ना काही संबंध असतो, असे दिसून येते.
आपल्या चित्रपटांतील रहस्यमयता आणि भयकारकता यांच्या योगाने प्रेक्षकांच्या मनावर विलक्षण ताण आणणारा विख्यात चित्रपट दिग्दर्शक आल्फ्रेड हिचकॉक याने आपल्या चित्रपटांमागील विशिष्ट प्रेरणांचा उगम बालवयात आपल्याला आलेल्या एका भीतिदायक अनुभवात असल्याचे नमूद केले आहे. आल्फ्रेड हिचकॉक पाच वर्षांचा होता त्या वेळी त्याच्या हातून काही क्षुल्लक अपराध घडला. त्याच्या वडिलांनी त्याला जवळच्या पोलीस स्टेशनात धाडले. त्याच्याबरोबर वडिलांनी एक चिठ्ठी दिलेली होती. पोलीस अधिकाऱ्याने ती चिठ्ठी वाचली आणि आल्फ्रेडची एका कोठडीत रवानगी केली. पाच मिनिटांनंतर जेलरने आल्फ्रेडला कोठडीबाहेर काढले आणि त्याला घरी पाठवले. पोलीस अधिकारी म्हणाला, "खोडकर मुलांना आम्ही कशी शिक्षा देतो, कळलं ना तुला ?" अबोध आणि निरागस अशा बालवयात आलेला हा भयाण अनुभव हिचकॉक पुढे कधीही विसरला नाही.
हिचकॉक म्हणे, “मला आत लोटून जेलरने कोठडीचा दरवाजा जेव्हा बंद केला तेव्हाचा तो करकर आवाज, दाराला कडी लावून घेताना वाजलेला खटका आणि कोठडीतला पाच मिनिटांचा तो भीषण एकान्त याने माझ्या मनावर भीतीचा आणि अनिश्चिततेचा जो ताण आला, त्याचा मला नंतर कधीही विसर पडला नाही! माझ्या रहस्यमय चित्रपटांचे मूळ बालवयातल्या त्या अनुभवात दडलेले आहे!"
हिचकॉकने सांगितलेली आणखी एक गोष्टही या संदर्भात फार सूचक आहे. त्याच्या चित्रपटांमधून अनेक भीतिदायक रहस्यमय प्रसंग रंगवलेले असले, तरी प्रत्यक्ष रक्ताची, रक्तपाताची दृश्ये त्यांत क्वचित आढळतात. याचेही मूळ हिचकॉकच्या एका स्वभावविशेषात दडलेले आहे. एके ठिकाणी तो म्हणतो, "मी हॉटेलात गेलो असता शेजारच्या टेबलापाशी बसलेला माणूस उकडलेल्या बटाट्याच्या फोडींवर जेव्हा लालभडक टोमॅटो सॉस हळूहळू ओततो तेव्हा रक्तासारखे ते सॉस सावकाश पसरत जाताना बघून माझ्या अंगावर भीतीचा काटा उभा राहतो. त्या गरीब बिचाऱ्या खाद्यपदार्थाविषयी मला विलक्षण सहानुभूती वाटू लागते. लाल रंगाइतके भय मला दुसरे कशाचेही वाटत नाही!''
आपल्या नाटकांमधून स्मशान, आत्महत्या, बालकांची प्रेते यांची भीषण दृश्ये रंगवणारे थोर प्रतिभावंत राम गणेश गडकरी प्रत्यक्षात फार भित्रे होते, असे म्हणतात; त्याची इथे आठवण झाल्याखेरीज राहत नाही !
बर्नार्ड शॉ आत्मचरित्र लिहीत नाही. कारण -
(अ) आपण निर्माण केलेल्या साहित्यकृतीच्या आविष्काराशी आपल्या जीवनाचा काहीच संबंध नसतो.
(ब) आपण निर्माण केलेल्या साहित्यकृतीच्या आविष्काराशी आपल्या जीवनाचा संबंध असतोच.
(क) आत्मचरित्रात लिहिण्यासारखे काहीच नसते.
(ड) खासगी जीवनाचा मागमूसही लोकांसमोर आणावयाचा नसतो.
पर्यायी उत्तरे :
EN
Read the following passage carefully and answer the questions (Q. 41 to 45):
It is said that the various good and bad experiences an artist encounters in his life are closely related to the artistic expression he creates. Once someone asked Bernard Shaw, "Why don't you write your autobiography?" To that Shaw smiled and said, "What else have I been doing through my writing all these years?" A genius like Shakespeare, whose literature bears no trace of his personal life, is very rare! Most talented artists' creations have some connection with their direct life experiences.
Renowned film director Alfred Hitchcock, who created immense tension in the minds of audiences through mystery and horror in his films, noted that the specific inspiration behind his films originated in a terrifying childhood experience. When Alfred Hitchcock was five years old, he committed some minor mischief. His father sent him to the nearby police station with a note. The police officer read the note and put Alfred into a cell. After five minutes, the jailer took Alfred out and sent him home, saying, "Now you understand how we punish naughty boys!" Hitchcock never forgot this harrowing experience from his innocent childhood.
Hitchcock remarked: "When the jailer shoved me inside and locked the cell door, that creaking sound, the clicking latch, and the terrifying five minutes of sheer solitude induced a tension of fright and uncertainty in my mind that I never forgot! The roots of my mystery and suspense films lie buried in that childhood memory!"
Another incident Hitchcock recounted is equally revealing. Although his films depict numerous frightening and mysterious scenes, scenes of actual bloodshed are rare. The root of this lies in a quirk of his temperament. He noted: "When I go to a restaurant and watch a man at an adjoining table slowly pouring bright red tomato sauce over boiled potato slices, seeing it spread like blood sends shivers down my spine! I feel strange sympathy for that poor food item. Nothing frightens me as much as the color red!"
One cannot help remembering here that the great literary genius Ram Ganesh Gadkari, who depicted dreadful scenes of crematoriums, suicides, and corpses of infants in his plays, was in reality exceptionally timid! Bernard Shaw does not write an autobiography because:
(a) There is no relation between an artist's creation and his life.
(b) There is an inherent relation between an artist's creation and his life.
(c) There is nothing worthwhile to write in an autobiography.
(d) One should never reveal any trace of private life to the public.
Answer options:
Renowned film director Alfred Hitchcock, who created immense tension in the minds of audiences through mystery and horror in his films, noted that the specific inspiration behind his films originated in a terrifying childhood experience. When Alfred Hitchcock was five years old, he committed some minor mischief. His father sent him to the nearby police station with a note. The police officer read the note and put Alfred into a cell. After five minutes, the jailer took Alfred out and sent him home, saying, "Now you understand how we punish naughty boys!" Hitchcock never forgot this harrowing experience from his innocent childhood.
Hitchcock remarked: "When the jailer shoved me inside and locked the cell door, that creaking sound, the clicking latch, and the terrifying five minutes of sheer solitude induced a tension of fright and uncertainty in my mind that I never forgot! The roots of my mystery and suspense films lie buried in that childhood memory!"
Another incident Hitchcock recounted is equally revealing. Although his films depict numerous frightening and mysterious scenes, scenes of actual bloodshed are rare. The root of this lies in a quirk of his temperament. He noted: "When I go to a restaurant and watch a man at an adjoining table slowly pouring bright red tomato sauce over boiled potato slices, seeing it spread like blood sends shivers down my spine! I feel strange sympathy for that poor food item. Nothing frightens me as much as the color red!"
One cannot help remembering here that the great literary genius Ram Ganesh Gadkari, who depicted dreadful scenes of crematoriums, suicides, and corpses of infants in his plays, was in reality exceptionally timid! Bernard Shaw does not write an autobiography because:
(a) There is no relation between an artist's creation and his life.
(b) There is an inherent relation between an artist's creation and his life.
(c) There is nothing worthwhile to write in an autobiography.
(d) One should never reveal any trace of private life to the public.
Answer options: