🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) MPSC Rajyaseva Prelims 2024 CSAT Paper-II 2024 MEDIUM

खालील उतारा काळजीपूर्वक वाचा आणि त्यावर आधारित विचारलेल्या प्रश्नांची (प्र. ४१ ते ४५) योग्य उत्तरे द्या: कलावंताला आपल्या आयुष्यात जे निरनिराळे बरे-वाईट अनुभव येतात, त्यांचा त्याने निर्माण केलेल्या कलेच्या आविष्काराशी जवळचा संबंध असतो, असे म्हणतात. एकदा बर्नार्ड शॉ याला कुणीतरी विचारले, "तुम्ही आपले आत्मचरित्र का लिहीत नाही ?" त्यावर शॉ हसून म्हणाला, "इतकी वर्षे माझ्या लेखनातून मी दुसरे काय करतो आहे मग ?" ज्याच्या साहित्यामधून त्याच्या खासगी जीवनाचा काही मागमूस लागत नाही असा शेक्सपियरसारखा प्रतिभावंत एखादाच ! बहुतेक प्रतिभासंपन्न कलावंतांच्या कलेचा त्यांच्या प्रत्यक्ष जीवनानुभवांशी काही ना काही संबंध असतो, असे दिसून येते.

आपल्या चित्रपटांतील रहस्यमयता आणि भयकारकता यांच्या योगाने प्रेक्षकांच्या मनावर विलक्षण ताण आणणारा विख्यात चित्रपट दिग्दर्शक आल्फ्रेड हिचकॉक याने आपल्या चित्रपटांमागील विशिष्ट प्रेरणांचा उगम बालवयात आपल्याला आलेल्या एका भीतिदायक अनुभवात असल्याचे नमूद केले आहे. आल्फ्रेड हिचकॉक पाच वर्षांचा होता त्या वेळी त्याच्या हातून काही क्षुल्लक अपराध घडला. त्याच्या वडिलांनी त्याला जवळच्या पोलीस स्टेशनात धाडले. त्याच्याबरोबर वडिलांनी एक चिठ्ठी दिलेली होती. पोलीस अधिकाऱ्याने ती चिठ्ठी वाचली आणि आल्फ्रेडची एका कोठडीत रवानगी केली. पाच मिनिटांनंतर जेलरने आल्फ्रेडला कोठडीबाहेर काढले आणि त्याला घरी पाठवले. पोलीस अधिकारी म्हणाला, "खोडकर मुलांना आम्ही कशी शिक्षा देतो, कळलं ना तुला ?" अबोध आणि निरागस अशा बालवयात आलेला हा भयाण अनुभव हिचकॉक पुढे कधीही विसरला नाही.

हिचकॉक म्हणे, “मला आत लोटून जेलरने कोठडीचा दरवाजा जेव्हा बंद केला तेव्हाचा तो करकर आवाज, दाराला कडी लावून घेताना वाजलेला खटका आणि कोठडीतला पाच मिनिटांचा तो भीषण एकान्त याने माझ्या मनावर भीतीचा आणि अनिश्चिततेचा जो ताण आला, त्याचा मला नंतर कधीही विसर पडला नाही! माझ्या रहस्यमय चित्रपटांचे मूळ बालवयातल्या त्या अनुभवात दडलेले आहे!"

हिचकॉकने सांगितलेली आणखी एक गोष्टही या संदर्भात फार सूचक आहे. त्याच्या चित्रपटांमधून अनेक भीतिदायक रहस्यमय प्रसंग रंगवलेले असले, तरी प्रत्यक्ष रक्ताची, रक्तपाताची दृश्ये त्यांत क्वचित आढळतात. याचेही मूळ हिचकॉकच्या एका स्वभावविशेषात दडलेले आहे. एके ठिकाणी तो म्हणतो, "मी हॉटेलात गेलो असता शेजारच्या टेबलापाशी बसलेला माणूस उकडलेल्या बटाट्याच्या फोडींवर जेव्हा लालभडक टोमॅटो सॉस हळूहळू ओततो तेव्हा रक्तासारखे ते सॉस सावकाश पसरत जाताना बघून माझ्या अंगावर भीतीचा काटा उभा राहतो. त्या गरीब बिचाऱ्या खाद्यपदार्थाविषयी मला विलक्षण सहानुभूती वाटू लागते. लाल रंगाइतके भय मला दुसरे कशाचेही वाटत नाही!''

आपल्या नाटकांमधून स्मशान, आत्महत्या, बालकांची प्रेते यांची भीषण दृश्ये रंगवणारे थोर प्रतिभावंत राम गणेश गडकरी प्रत्यक्षात फार भित्रे होते, असे म्हणतात; त्याची इथे आठवण झाल्याखेरीज राहत नाही ! आल्फ्रेड हिचकॉकच्या चित्रपटात रहस्यमयता व भयकारकता आढळते. कारण -
(अ) प्रतिभासंपन्नतेचा अभाव
(ब) बालवयातील पोलीस कोठडीतील भयाण अनुभव
(क) पोलीस स्टेशनमधील अधिकाऱ्याचे क्रूर वागणे
(ड) पोलीस कोठडीचा दरवाजा बंद केल्यानंतरचा भीषण एकांत
पर्यायी उत्तरे :

EN Read the following passage carefully and answer the questions (Q. 41 to 45): It is said that the various good and bad experiences an artist encounters in his life are closely related to the artistic expression he creates. Once someone asked Bernard Shaw, "Why don't you write your autobiography?" To that Shaw smiled and said, "What else have I been doing through my writing all these years?" A genius like Shakespeare, whose literature bears no trace of his personal life, is very rare! Most talented artists' creations have some connection with their direct life experiences.

Renowned film director Alfred Hitchcock, who created immense tension in the minds of audiences through mystery and horror in his films, noted that the specific inspiration behind his films originated in a terrifying childhood experience. When Alfred Hitchcock was five years old, he committed some minor mischief. His father sent him to the nearby police station with a note. The police officer read the note and put Alfred into a cell. After five minutes, the jailer took Alfred out and sent him home, saying, "Now you understand how we punish naughty boys!" Hitchcock never forgot this harrowing experience from his innocent childhood.

Hitchcock remarked: "When the jailer shoved me inside and locked the cell door, that creaking sound, the clicking latch, and the terrifying five minutes of sheer solitude induced a tension of fright and uncertainty in my mind that I never forgot! The roots of my mystery and suspense films lie buried in that childhood memory!"

Another incident Hitchcock recounted is equally revealing. Although his films depict numerous frightening and mysterious scenes, scenes of actual bloodshed are rare. The root of this lies in a quirk of his temperament. He noted: "When I go to a restaurant and watch a man at an adjoining table slowly pouring bright red tomato sauce over boiled potato slices, seeing it spread like blood sends shivers down my spine! I feel strange sympathy for that poor food item. Nothing frightens me as much as the color red!"

One cannot help remembering here that the great literary genius Ram Ganesh Gadkari, who depicted dreadful scenes of crematoriums, suicides, and corpses of infants in his plays, was in reality exceptionally timid! Alfred Hitchcock's films feature suspense and horror because:
(a) Lack of genius or talent
(b) Terrifying childhood experience in a police cell
(c) Cruel behaviour of the officer in the police station
(d) Horrific solitude experienced after locking the cell door
Answer options:
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
(अ) व (ब) बरोबर
(a) and (b) are correct
B
(अ) व (ड) बरोबर
(a) and (d) are correct
C
(अ) व (क) बरोबर
(a) and (c) are correct
D
(ब) व (ड) बरोबर
(b) and (d) are correct
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

उताऱ्यातील थेट विधानानुसार योग्य उत्तर पर्याय ४ [(ब) व (ड) बरोबर] आहे.

उताऱ्यातील पुरावे:

१. विधान (ब) योग्य आहे: दुसऱ्या परिच्छेदात म्हटले आहे: *"आपल्या चित्रपटांमागील विशिष्ट प्रेरणांचा उगम बालवयात आपल्याला आलेल्या एका भीतिदायक अनुभवात असल्याचे नमूद केले आहे... अबोध आणि निरागस अशा बालवयात आलेला हा भयाण अनुभव हिचकॉक पुढे कधीही विसरला नाही."*
२. विधान (ड) योग्य आहे: तिसऱ्या परिच्छेदात हिचकॉकचे स्वतःचे शब्द आहेत: *"मला आत लोटून जेलरने कोठडीचा दरवाजा जेव्हा बंद केला तेव्हाचा तो करकर आवाज, दाराला कडी लावून घेताना वाजलेला खटका आणि कोठडीतला पाच मिनिटांचा तो भीषण एकान्त याने माझ्या मनावर भीतीचा आणि अनिश्चिततेचा जो ताण आला... माझ्या रहस्यमय चित्रपटांचे मूळ बालवयातल्या त्या अनुभवात दडलेले आहे!"*
३. विधान (अ) चुकीचे आहे कारण हिचकॉक विख्यात व प्रतिभासंपन्न दिग्दर्शक होते; विधान (क) देखील उताऱ्यानुसार प्रमुख कारण नाही.

त्यामुळे अचूक विधानांची जोडी (ब) व (ड) ही आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

उताऱ्यामध्ये लेखकाने स्वतः हिचकॉकचे अवतरण देऊन 'कोठडीतला भीषण एकांत' आणि 'बालवयातील भयाण अनुभव' यांचा थेट संबंध चित्रपटांतील रहस्यमयतेशी जोडला आहे.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Based on the passage text, the correct answer is Option 4 [(b) and (d) are correct].

Textual Evidence:

1. Statement (b) is correct: Paragraph 2 states that Hitchcock traced the inspiration of his suspenseful films directly to a terrifying childhood trauma when he was locked in a police cell at age five.
2. Statement (d) is correct: Paragraph 3 quotes Hitchcock directly: *"When the jailer shoved me inside and locked the cell door... the terrifying five minutes of sheer solitude induced a tension of fright and uncertainty in my mind... The roots of my mystery and suspense films lie buried in that childhood memory!"*
3. Statement (a) is plainly false as Hitchcock was an acclaimed genius, and statement (c) is not the causal reason highlighted.

Hence, (b) and (d) together form the true causal explanation.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Verify Hitchcock's direct quotation in paragraph 3 to confirm the specific role of the cell's solitary confinement.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) (अ) व (ब) बरोबर (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) (अ) व (ड) बरोबर (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) (अ) व (क) बरोबर (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (4) (ब) व (ड) बरोबर (अचूक उत्तर): उताऱ्यातील थेट विधानानुसार योग्य उत्तर **पर्याय ४ [(ब) व (ड) बरोबर]** आहे.
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (CSAT) पेपर-२' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट
राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (CSAT-२)
quiz 80 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (CSAT) पेपर-२

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (CSAT) पेपर-२' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (CSAT) पेपर-२' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (CSAT) पेपर-२' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (CSAT) पेपर-२' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →