उतारा (प्र. क्र. 36 ते 40) : सती (प्रतिबंध) कायदा, 1987 (The Commission of Sati Prevention Act) सती विरोधी कायदा 1987 (The Commission of Sati (Prevention) Act, 1987) सतीच्या गुन्ह्याला मदत केल्याबद्दल शिक्षा (कलम 4) : (1) भारतीय दंड विधान 1860 मध्ये काहीही म्हटलेले असले तरी, जर एखाद्या व्यक्तीने सतीचे कृत्य केले, तर जो कोणी प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्षरीत्या सती जाण्यास मदत करेल, त्याला देहदंड (मृत्यूदंड) किंवा जन्मठेपेची शिक्षा होईल आणि तो दंडासही पात्र राहील. (2) जर एखाद्या व्यक्तीने सती जाण्याचा प्रयत्न केला, तर जो कोणी अशा प्रयत्नाला प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष मदत करेल, त्याला जन्मठेपेची शिक्षा होईल आणि तो दंडासही पात्र राहील. या कलमाच्या उद्देशासाठी पुढील कृत्येही सती जाण्यास मदत (Abetment) समजली जातील : (a) एखाद्या विधवेला अथवा स्त्रीला तिच्या मृत पतीच्या किंवा इतर कोणत्याही नातेवाईकाच्या मृतदेहासोबत किंवा पतीशी संबंधित वस्तूंसोबत जिवंत जाळून घेण्यास अथवा पुरून घेण्यास प्रवृत्त करणे; मग ती शुद्धीत असो वा नशेत असो वा तिच्यावर दबाव असो; (b) एखाद्या स्त्रीमध्ये असा विश्वास निर्माण करणे की, सती जाण्यामुळे तिला अथवा तिच्या पतीला आध्यात्मिक लाभ होणार आहे किंवा कुटुंबाचे भले होणार आहे; (c) एखाद्या विधवेला तिच्या सती जाण्याच्या निर्णयावर ठाम राहण्यास प्रेरणा देणे व सती जाण्यास प्रोत्साहन देणे; (d) सतीसंबंधीच्या मिरवणुकीत भाग घेणे अथवा तिला स्मशानात घेऊन जाण्यास मदत करणे; (e) सती जाण्याच्या ठिकाणी हजर राहून त्या प्रक्रियेत किंवा विधीमध्ये सक्रिय सहभाग घेणे; (f) स्वतःचा बचाव करू पाहणाऱ्या विधवेला रोखणे किंवा तिच्या बचावात अडथळा आणणे; (g) सती रोखण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या पोलिसांच्या कर्तव्यात अडथळा निर्माण करणे. सतीच्या उदात्तीकरणासाठी शिक्षा (कलम 5) : या कायद्याच्या कलम 2(b) प्रमाणे, सतीचे उदात्तीकरण करणे (Glorification of Sati) या संज्ञेत पुढील कृत्यांचा समावेश होतो : (i) सतीसंबंधी मिरवणूक काढणे किंवा समारंभाला हजर राहणे; (ii) सती प्रथेचा कोणत्याही प्रकारे प्रचार करणे, समर्थन करणे किंवा तिची पाठराखण करणे; (iii) सती गेलेल्या व्यक्तीची स्तुती (Eulogize) करण्यासाठी समारंभ आयोजित करणे; (iv) सती गेलेल्या व्यक्तीच्या स्मरणार्थ ट्रस्ट उभारणे, निधी गोळा करणे, मंदिर किंवा स्मारक बांधणे अथवा तेथे पूजाअर्चा करणे. प्र. 40. सती (प्रतिबंध) कायदा, 1987 च्या संदर्भात पुढील विधानांवर विचार करा : अ. सती गेलेल्या व्यक्तीची स्तुती/प्रशंसा करण्यासाठी एखाद्या समारंभाचे आयोजन करणे म्हणजे सती प्रथेचे उदात्तीकरण नाही. ब. सती गेलेल्या व्यक्तीच्या स्मृती जतन करण्याच्या उद्देशाने त्या व्यक्तीचे मंदीर बांधणे म्हणजे सती प्रथेचे उदात्तीकरण आहे. पर्यायी उत्तरे :
EN
Passage (Q. 36 to 40) : The Commission of Sati (Prevention) Act, 1987
The Commission of Sati (Prevention) Act, 1987
Punishment for Abetment of Sati (Sec. 4) :
(1) Notwithstanding anything contained in the Indian Penal Code, 1860, if any person commits sati, whoever abets the commission of such sati, either directly or indirectly, shall be punishable with death or imprisonment for life and shall also be liable to fine.
(2) If any person attempts to commit sati, whoever abets such attempt either directly or indirectly, shall be punishable with imprisonment for life and shall also be liable to fine.
The following acts shall also be deemed to be an abetment for the purpose of this Section :
(a) Any inducement to a widow or woman to get her burnt or buried alive along with the body of her deceased husband or relative, irrespective of whether she is in a fit state of mind or under intoxication;
(b) Making a widow believe that the commission of sati would result in some spiritual benefit to her deceased husband or general well-being of the family;
(c) Encouraging a widow to remain fixed in her resolve to commit sati and thus instigating her;
(d) Participating in any procession in connection with sati or aiding her by taking her to the cremation ground;
(e) Being present at the place where sati is committed as an active participant to such commission or ceremony;
(f) Preventing or obstructing the widow from saving herself from being burnt or buried alive;
(g) Obstructing or interfering with the Police in the discharge of duties to prevent sati.
Punishment for Glorification of Sati (Sec. 5) :
As per Section 2(b) of the Act, glorification in relation to sati includes :
(i) Observance of any ceremony or taking out a procession in connection with sati;
(ii) Supporting, justifying, or propagating the practice of sati in any manner;
(iii) Arranging of any function to eulogize the person who has committed sati;
(iv) Creation of a trust, collection of funds, or construction of a temple/structure to perpetuate honour or preserve memory of a person who committed sati.
Q. 40. Think about the following statements in relation to The Commission of Sati (Prevention) Act, 1987 :
a. Arranging of any function to eulogize the person who has committed sati is not a glorification of sati system.
b. Construction of temple in order to preserve the memory of a person who has committed sati is a glorification of sati system.
Alternative options :