योग्य उत्तर: पर्याय (२) चरबीचे अपस्करण.
उताऱ्याचे सविस्तर विश्लेषण:
- दूध हे पाण्यात तेल/चरबीचे नैसर्गिक पायस (Oil-in-water emulsion) आहे.
- उताऱ्यानुसार, दुधामध्ये चरबीचे सूक्ष्म कण (fat globules) द्रवरूपात अपस्करित झालेले असतात.
- जेव्हा दूध तापवले जाते किंवा काही काळ स्थिर ठेवले जाते, तेव्हा चरबीची घनता पाण्यापेक्षा कमी असल्याने हे चरबीचे कण पृष्ठभागावर जमा होतात आणि साय/दुग्धसारण (cream) तयार होते.
- म्हणून दुधाच्या पृष्ठभागावर प्राप्त होणारे दुग्धसारण हे प्रामुख्याने चरबीचे अपस्करण (dispersed fats) दर्शवते.
- पर्याय (१), (३) आणि (४) मधील प्रथिने (केसिन) किंवा कर्बोदके विद्रावात मिसळलेली असतात, परंतु क्रीमचा मुख्य घटक चरबीचे अपस्करण असतो.
कोलॉइडल मिश्रणातील 'अपस्करित प्रावस्था' (Dispersed phase) आणि 'अपस्करण माध्यम' (Dispersion medium) या संकल्पना दुधासारख्या दैनंदिन उदाहरणांवरून स्पष्ट ठेवाव्यात.
Correct Answer: Option (2) Dispersed fats.
Detailed Analysis of Passage 5:
- Milk is a classical oil-in-water emulsion wherein microscopic fat globules remain suspended in an aqueous medium.
- Because the specific gravity of fat is lower than that of the surrounding aqueous phase, these fat globules coalesce and rise to the surface when standing or heating.
- The passage clarifies that the layer of cream forming on the surface of milk consists essentially of dispersed fats.
- While casein proteins act as natural emulsifiers, the physical constitution of the cream itself is the separated dispersed lipid fraction.
In colloid chemistry, cream rising from milk is the prototypical illustration of a dispersed fat phase separating from an emulsion.
'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१५ (CSAT) पेपर-२' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१५ (CSAT) पेपर-२' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१५ (CSAT) पेपर-२' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)
- या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'चरबीचे अपस्करण' हे असून ते 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१५ (CSAT) पेपर-२' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
- MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
- परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
- संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
- MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.