🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) MPSC Rajyaseva Prelims 2019 CSAT Paper-II 2019 MEDIUM

पुढील उतारा काळजीपूर्वक वाचून त्यावर आधारित प्रश्नांची उत्तरे द्या :
गंधचिकित्सा आणि अत्यावश्यक वनस्पती तेले (Aromatherapy & Essential Oils) गंधचिकित्सा (Aromatherapy) म्हणजे अत्यावश्यक (Essential) तेलांचा औषधी व उपचारात्मक उपयोग. काही विशिष्ट सुगंधी वनस्पतींमध्ये आढळणाऱ्या तीव्र गंधयुक्त पदार्थाला अत्यावश्यक तेल म्हणतात. साधारणतः ज्या वनस्पतीपासून हे तेल मिळवले जाते, त्याच वनस्पतीचे नाव त्याला दिले जाते (उदा. चमेली किंवा लव्हेंडर); परंतु याला काही अपवादही आहेत, जसे की संत्र्याच्या फुलापासून काढल्या जाणाऱ्या तेलाला 'नेरोली' (Neroli) म्हणतात. हे तेल वनस्पतीमध्ये सूक्ष्म थेंबांच्या रूपात (Microdroplets) लहान पिशव्यांमध्ये (Sacs) अथवा ग्रंथींमध्ये (Glands) साठवले जाते. वनस्पतीच्या फुलांतून, पानांतून, खोडातून, मुळांतून, फळांतून अथवा संपूर्ण वनस्पतीचे ऊर्ध्वपतन (Distillation) करून हे तेल मिळवले जाते. वनस्पती तेलांप्रमाणे (जसे ऑलिव्ह, कॉर्न, सोया) अत्यावश्यक तेले वंगणासारखी चिकट (Greasy) नसतात. ती वजनाने हलकी, बाष्पनशील (Volatile) आणि सेंद्रिय रसायनांच्या (आम्ले, एस्टर्स, अल्कोहोल, अल्डीहाईड्स, केटोन्स, टर्पिन्स व फिनॉल्स) गुंतागुंतीच्या मिश्रणाने बनलेली असतात. गंधचिकित्सेतील प्रत्येक तेलाचे स्वतःचे वैशिष्ट्यपूर्ण गुणधर्म असतात. बहुतांश तेले जंतुनाशक असतात, मज्जासंस्थेला शांत करतात किंवा वेदना शमवतात. ही तेले नेहमी सौम्य करून त्वचेवर लावली जातात अथवा नाकाने हुंगली जातात. काही तज्ज्ञ ते तोंडावाटे घेण्याचा सल्ला देतात; परंतु योग्य प्रशिक्षित वनौषधी तज्ज्ञ (Qualified herbalist) किंवा वैद्यकाच्या सल्ल्याशिवाय त्याचे सेवन करू नये. बाह्य लेप आणि हुंगणे या पद्धती सेवनापेक्षा जलद आणि प्रभावी मानल्या जातात. चूळ भरणे किंवा गुळण्या करणेही गिळले नाही तर सुरक्षित असते. अत्यावश्यक तेले त्वचेतून त्वरित झिरपून रक्तप्रवाहात मिसळतात आणि शीघ्र परिणाम करतात. क्लिनिकल चाचण्या दर्शवतात की अत्यावश्यक तेले त्वचेपेक्षा किंवा सेवनापेक्षा नाकावाटे हुंगल्याने (Inhalation) सर्वात वेगाने रक्तप्रवाहात पोहोचतात. “सर्व इसेन्शियल तेलांची नावे ही त्यांच्या मूळ झाडाच्या नावावरून ठेवलेली असतात.” हे वाक्य _______

EN Read the following passage carefully and answer the questions based on it:
Aromatherapy, Essential Oils, Biological Chemistry & Therapeutic Inhalation Aromatherapy is the use of essential oils for their therapeutic properties. An essential oil is a highly odiferous substance found in particular aromatic plants. The oil usually bears the name of the plant from which it is derived (e.g. jasmine, lavender), though there are exceptions such as neroli, extracted from orange blossom. The oil is stored as microdroplets in tiny sacs or glands. Depending on the species, it is obtained from flowers, leaves, stems, roots, fruits, or resins via distillation. Essential oils are not greasy like vegetable oils (e.g. olive, corn, soya). They are light, volatile, and composed of complex organic chemical mixtures (acids, esters, alcohols, aldehydes, ketones, terpenes, phenols). Every essential oil has specific healing virtues, mostly possessing antiseptic, sedative, or anti-inflammatory properties. They are usually diluted and applied to the skin or inhaled. Ingestion is controversial; it is safer not to ingest essential oils unless directed by a qualified herbalist or medical practitioner. External application and inhalation are faster and safer than ingestion. Mouthwashes and gargles are also safe provided they are not swallowed. A key characteristic of essential oils is rapid penetration into the bloodstream. Clinical tests demonstrate that essential oils enter the bloodstream more quickly by inhalation than either transdermally (through the skin) or orally. “All essential oils are named after their plant of origin” - This statement is _______
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
पूर्ण सत्य आहे
Completely true
B
पूर्ण असत्य आहे
Completely false
C
अर्धसत्य आहे
Partially true
D
वरीलपैकी एकही नाही
None of the above
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर पर्याय ३ [अर्धसत्य आहे] आहे.


उताऱ्यातील अपवादांचे विश्लेषण :

  • उताऱ्याच्या पहिल्या परिच्छेदात स्पष्टपणे म्हटले आहे :

    "The oil usually bears the name of the plant from which it is derived, for example, jasmine or lavender, though there are a number of exceptions, such as neroli, which is extracted from orange blossom."

    (मराठी : "साधारणतः ज्या वनस्पतीपासून हे तेल काढले जाते, त्याच वनस्पतीचे नाव त्याला दिले जाते (उदा. चमेली किंवा लव्हेंडर); परंतु त्यास काही अपवादही आहेत, जसे नेरोली तेल, जे संत्र्याच्या फुलापासून काढतात.")

  • म्हणजेच बहुतेक तेलांना मूळ वनस्पतीचे नाव असते हे खरे असले, तरी 'सर्व' (All) तेलांना वनस्पतीचे नाव नसते कारण नेरोलीसारखे अनेक अपवाद आहेत.
  • त्यामुळे "सर्व तेलांची नावे वनस्पतीवरून असतात" हे विधान पूर्ण सत्य किंवा पूर्ण असत्य नसून अर्धसत्य (Partially true) आहे.

म्हणून, योग्य उत्तर पर्याय ३ आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

विधानामध्ये 'All' (सर्व) हा सार्वत्रिक शब्द वापरला असल्यास आणि उताऱ्यात 'usually... with exceptions' अशी मांडणी असल्यास ते विधान तार्किकदृष्ट्या 'अर्धसत्य' (Partially true) ठरते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Option 3 [Partially true].


Analysis of Universal Quantifier vs. Textual Nuance:

  • Paragraph 1 specifies: "The oil usually bears the name of the plant from which it is derived, for example, jasmine or lavender, though there are a number of exceptions, such as neroli, which is extracted from orange blossom."
  • While the naming convention holds true in majority of cases (e.g. jasmine, lavender), the assertion that all essential oils follow this is qualified by explicit exceptions (e.g. neroli).
  • Therefore, the absolute statement is neither wholly true nor entirely false, but partially true.

Hence, the statement is partially true.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Universal quantifiers ('All', 'Every', 'Always') when contrasted with probabilistic modifiers ('usually', 'often', 'with exceptions') in comprehension passages render the assertion 'partially true'.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) पूर्ण सत्य आहे (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) पूर्ण असत्य आहे (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (3) अर्धसत्य आहे (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर पर्याय ३ [अर्धसत्य आहे] आहे.
✗ पर्याय (4) वरीलपैकी एकही नाही (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१९ (CSAT) पेपर-२' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट
राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१९ (CSAT-२)
quiz 80 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१९ (CSAT) पेपर-२

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१९ (CSAT) पेपर-२' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१९ (CSAT) पेपर-२' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१९ (CSAT) पेपर-२' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१९ (CSAT) पेपर-२' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →