🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) Combine Group B Pre 2019 MEDIUM

DOTS कार्यक्रम हा खालीलपैकी कुठल्या राष्ट्रीय कार्यक्रमाचा महत्वाचा भाग आहे?

EN DOTS programme is an important component of which of the following national programme ?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

राष्ट्रीय धनुर्वात नियंत्रण कार्यक्रम

National tetanus control programme

राष्ट्रीय विषमज्वर नियंत्रण कार्यक्रम

National typhoid control programme

राष्ट्रीय क्षयरोग नियंत्रण कार्यक्रम

National tuberculosis control programme

राष्ट्रीय एड्स नियंत्रण कार्यक्रम

National AIDS control programme

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर राष्ट्रीय क्षयरोग नियंत्रण कार्यक्रम आहे.

📌 Key Points

• राष्ट्रीय क्षयरोग नियंत्रण कार्यक्रम:

राष्ट्रीय क्षयरोग कार्यक्रम (NTP) हा भारत सरकारने 1962 मध्ये BCG लसीकरण आणि क्षयरोग उपचारांसह जिल्हा क्षय केंद्र मॉडेलच्या रूपात सुरू केला होता.

• 1993 मध्ये, WHO ने टीबीला जागतिक आणीबाणी म्हणून घोषित केले - थेट निरीक्षण उपचार - शॉर्ट-कोर्स (DOTS) आणि सर्व देशांनी त्याचे पालन करण्याची शिफारस केली.

• भारत सरकारने त्याच वर्षी सुधारित राष्ट्रीय क्षय नियंत्रण कार्यक्रम (RNTCP) म्हणून NTP चे पुनरुज्जीवन केले.

• DOTS अधिकृतपणे 1997 मध्ये RNTCP रणनीती म्हणून लाँच करण्यात आले आणि 2005 च्या अखेरीस संपूर्ण देश या कार्यक्रमात समाविष्ट झाला.

• DOTS कार्यक्रम:

डॉट्स हे डायरेक्टली ऑब्झर्व्ह्ड ट्रीटमेंट, शॉर्ट कोर्सचे संक्षिप्त रूप आहे.

• DOTS रणनीती ही दशकातील सर्वात महत्त्वाची सार्वजनिक आरोग्य प्रगती दर्शवते, जी अशा जीवनाच्या दृष्टीने वाचवल्या जातील.

• हे मुख्यत्वे भारतात गेल्या 35 वर्षांत टीबीच्या क्षेत्रात केलेल्या संशोधनावर आधारित आहे.

• क्षयरोगावर मोठ्या प्रमाणावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी ही एकमेव रणनीती प्रभावी असल्याने, जवळपास 100 देश त्याचे अनुसरण करत आहेत.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

DOTS आणि टीबी नियंत्रण: DOTS (Directly Observed Treatment, Short-Course) ही RNTCP (आता NTEP - National TB Elimination Programme) ची प्रमुख रणनीती आहे. भारताचे उद्दिष्ट २०२५ पर्यंत क्षयरोग मुक्त भारत करण्याचे आहे (जागतिक उद्दिष्ट २०३० आहे).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is National tuberculosis control programme.

📌 Key Points

• National tuberculosis control programme:

The National TB Programme (NTP) was launched by the Government of India in 1962 in the form of the District TB Centre model involved with BCG vaccination and TB treatment.

• In in1993, the WHO declared TB as a global emergency devised the directly observed treatment – short-course (DOTS) and recommended to follow it by all countries.

• The Government of India revitalized NTP as Revised National TB Control Programme (RNTCP) in the same year.

• DOTS was officially launched as the RNTCP strategy in 1997 and by the end of 2005, the entire country was covered under the programme.

• DOTS programme:

DOTS is an acronym for Directly Observed Treatment, Short Course.

• The DOTS strategy represents the most important public health breakthrough of the decade, in terms of lives that will be saved.

• It is based largely on research done in India in the field of TB over the past 35 years.

• As it is the only strategy effective in controlling TB on a mass basis, nearly 100 countries are following it.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

DOTS Programme: Directly Observed Treatment, Short-course launched under RNTCP (now NTEP) in 1997. India has set a target to end TB by 2025, five years ahead of the global SDG 2030 target.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) राष्ट्रीय धनुर्वात नियंत्रण कार्यक्रम (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) राष्ट्रीय विषमज्वर नियंत्रण कार्यक्रम (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) राष्ट्रीय क्षयरोग नियंत्रण कार्यक्रम (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर **राष्ट्रीय क्षयरोग नियंत्रण कार्यक्रम** आहे.

✗ पर्याय (4) राष्ट्रीय एड्स नियंत्रण कार्यक्रम (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC संयुक्त गट ब पूर्व परीक्षा २०१९ मूळ पेपर (दि. २४ मार्च, २०१९)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट ब पूर्व परीक्षा २०१९ मूळ पेपर (दि. २४ मार्च, २०१९)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC संयुक्त गट ब पूर्व परीक्षा २०१९ मूळ पेपर (दि. २४ मार्च, २०१९)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC संयुक्त गट ब पूर्व परीक्षा २०१९ मूळ पेपर (दि. २४ मार्च, २०१९)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC संयुक्त गट ब पूर्व परीक्षा २०१९ मूळ पेपर (दि. २४ मार्च, २०१९)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC संयुक्त गट ब पूर्व परीक्षा २०१९ मूळ पेपर (दि. २४ मार्च, २०१९)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'राष्ट्रीय क्षयरोग नियंत्रण कार्यक्रम' हे असून ते 'MPSC संयुक्त गट ब पूर्व परीक्षा २०१९ मूळ पेपर (दि. २४ मार्च, २०१९)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'MPSC संयुक्त गट ब पूर्व परीक्षा २०१९ मूळ पेपर (दि. २४ मार्च, २०१९)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

DOTS कार्यक्रम हा खालीलपैकी कुठल्या राष्ट्रीय कार्यक्रमाचा महत्वाचा भाग आहे?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन