🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
पर्यावरण व जैवविविधता Maharashtra Arogya Vibhag Bharti 2024 MEDIUM

वसंत ऋतूत लाल-केशरी रंगाच्या बहरणाऱ्या फुलांच्या विहंगम दृश्यामुळे खालीलपैकी कोणत्या वृक्षाला 'जंगलाची ज्योत' (Flame of the Forest) म्हणून ओळखले जाते?

EN Due to its striking bright scarlet-orange flowering canopy during early spring, which indigenous tree species is famously called the 'Flame of the Forest'?
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
पळस (Palash)
Palash
B
ऑर्किड (Orchids)
Orchids
C
बांबू (Bamboo)
Bamboo
D
रोहिडा (Rohida)
Rohida
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (1) पळस (Palash)

वनस्पतीशास्त्र व पर्यावरणीय महत्त्व:

• पळस (Flame of the Forest):
• वनस्पतीशास्त्रीय नाव: ब्यूटिया मोनोस्पर्मा (Butea monosperma).
• पानगळतीनंतर फेब्रुवारी-मार्च महिन्यांत या वृक्षाला गर्द लालसर-केशरी रंगाची फुले येतात. दुरून पाहता संपूर्ण जंगल जणू आगीच्या ज्वालांनी पेटले असल्यासारखे भासते, म्हणूनच याला 'जंगलाची ज्योत' (Flame of the Forest) म्हणतात.
• पळसाच्या फुलांपासून नैसर्गिक होळीचे रंग आणि पानांपासून जेवणासाठी पत्रावळी (द्रोण) बनवल्या जातात.

इतर पर्यायांचे विश्लेषण:

• पर्याय (2) ऑर्किड: एक वैशिष्ट्यपूर्ण अपिवनस्पती (Epiphyte) आहे.
• पर्याय (3) बांबू: जगातील सर्वात वेगाने वाढणारे गवत प्रजातीचे झाड आहे.
• पर्याय (4) रोहिडा: राजस्थानचे राज्य वृक्ष (मरूशोभा) म्हणून ओळखले जाते.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: पळस हा झारखंड आणि उत्तर प्रदेश या दोन्ही राज्यांचा अधिकृत 'राज्य वृक्ष' (State Tree) आहे. याच्या बियांना 'पळसपापडी' म्हणतात, ज्याचा वापर कृमीनाशक औषध म्हणून होतो.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (1) Palash

Botanical Features & Ecological Value:

• Palash (Flame of the Forest):
• Botanical Name: Butea monosperma.
• During February to March following leaf drop, the tree produces a dramatic display of vermilion, scarlet-orange flowers. Viewed from a distance, the forest appears ablaze with flame-like blooms, earning it the title 'Flame of the Forest'.
• Traditionally, its blossoms yield natural dye used during Holi, and its broad leaves are stitched into biodegradable plates (patravali).

Analysis of Other Options:

• Option (2) Orchids: Epiphytic flowering plants common in tropical biomes.
• Option (3) Bamboo: Fast-growing perennial giant woody grass.
• Option (4) Rohida: Desert teak, the official state tree of Rajasthan.
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: Palash is the state flower of Uttar Pradesh and the state tree of Jharkhand, recognized scientifically as Butea monosperma.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✓ पर्याय (1) पळस (Palash) (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (1) पळस (Palash)**[/gold]
⚠️ पर्याय (2) ऑर्किड (Orchids) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) बांबू (Bamboo) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) रोहिडा (Rohida) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: पर्यावरण भूगोल, परिसंस्था रचना व अन्नसाखळी

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'पर्यावरण भूगोल, परिसंस्था रचना व अन्नसाखळी' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: पर्यावरण व जैवविविधता विषयांतर्गत 'पर्यावरण भूगोल, परिसंस्था रचना व अन्नसाखळी' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: पर्यावरण व जैवविविधता विषयातील 'पर्यावरण भूगोल, परिसंस्था रचना व अन्नसाखळी' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'पर्यावरण भूगोल, परिसंस्था रचना व अन्नसाखळी' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →